Amersfoort verliest kantoorruimte: leeg stadhuis kost gemeente tonnen per jaar

Het huidige stadhuis van Amersfoort staat vanaf 2027 leeg. De gemeente verliest deze plek omdat ambtenaren en gemeenteraad verhuizen naar het nieuwe stadhuis, dat in 2027 gereed is. Dit leidt tot een onverwachte uitdaging: hoe vul je een groot, centraal gelegen pand in zonder dat dit kostbaar wordt.

De gemeente heeft onderzocht of het huidige stadhuis kan worden gebruikt voor kantoren, tijdelijke woonruimte of noodopvang. Deze opties bleken niet haalbaar. Kantoren zijn niet interessant omdat veel gemeentelijke werkplekken naar het nieuwe stadhuis verhuizen. Woonruimte is niet geschikt omdat het pand niet aan moderne woonstandaarden voldoet en verbouwing te kostbaar zou zijn. Noodopvang past niet in de plannen van het stadscentrum.

De gemeente kijkt nu naar andere, tijdelijke invullingen. Dit kan gaan om ruimte voor creatieve bedrijven, pop-up retail, evenementenruimte of culturele activiteiten. Dergelijke invullingen zijn minder kapitaalintensief en kunnen het pand levendig houden terwijl er wordt nagedacht over een permanente bestemming.

De leegstand van het stadhuis is financieel problematisch. Een gemeentelijk pand van deze omvang — het huidige stadhuis is circa 4.500 vierkante meter — kost jaarlijks aanzienlijke bedragen voor onderhoud, energie, schoonmaak en beveiliging. Schatting: 180.000 tot 240.000 euro per jaar. Dit bedrag kan oplopen als het pand niet goed wordt onderhouden en vervalt. Voor Amersfoort, dat in 2025 een begrotingstekort van 8,3 miljoen euro heeft, is dit een aanzienlijke last.

De leegstand treft ook het economische hart van Amersfoort. Het huidige stadhuis bevindt zich in het centrum, dicht bij winkels, restaurants en andere diensten. Circa 150 tot 200 gemeentelijke werknemers werken daar dagelijks. Deze mensen eten in de buurt, parkeren hun auto's, kopen koffie en lunches. Met de verhuizing verdwijnt deze dagelijkse vraag. Restaurants en cafés in het centrum zullen dit merken.

De gemeente Amersfoort heeft 150.000 inwoners en is een belangrijk economisch centrum in de regio Utrecht. Het stadhuis is een iconisch gebouw, gebouwd in 1971 in modernistische stijl. Het pand is eigendom van de gemeente en staat op een prominente locatie aan het Stadhuisplein, nabij het centraal station.

Achtergrond: waarom verhuist de gemeente?

De gemeente Amersfoort bouwt een nieuw stadhuis, dat in 2027 gereed is. Dit nieuwe gebouw is ontworpen om moderne werkplekken te bieden, energiezuiniger te zijn en beter aan te sluiten bij hedendaagse eisen. Het nieuwe stadhuis kost circa 120 miljoen euro en is gefinancierd door een combinatie van gemeentelijke middelen, subsidies en private investeringen.

De verhuizing is onderdeel van een breder stadsvernieuwingsproject in Amersfoort. Het centrum wordt heringericht met meer groen, betere fietsinfrastructuur en meer ruimte voor wonen en werken. Het nieuwe stadhuis past in deze visie.

De verhuizing betekent echter dat het huidige stadhuis leegkomt. Dit is een veelvoorkomend probleem in Nederlandse gemeenten. Veel gemeenten hebben in de afgelopen 10 tot 15 jaar nieuwe kantoorgebouwen gebouwd, terwijl de oude gebouwen leegkomen. Utrecht, Rotterdam, Den Haag en andere grote steden hebben dezelfde uitdaging.

Utrecht betaalde in 2024 ruim 1,2 miljoen euro voor ongebruikte kantoorruimte in eigendom van de gemeente. Dit geld ging naar onderhoud, energie en beveiliging van leegstaande panden. Rotterdam heeft soortgelijke kosten. Deze gemeenten proberen nu leegstaande panden om te vormen tot woonruimte, kantoren voor bedrijven of culturele ruimten.

Gevolgen voor het centrum en lokale ondernemers

De leegstand van het stadhuis heeft gevolgen voor het economische ecosysteem van het centrum van Amersfoort. Met 150 tot 200 gemeentelijke werknemers die vertrekken, verdwijnt dagelijks ongeveer 300 tot 400 bezoeken aan restaurants, cafés, winkels en diensten in de buurt. Dit kan leiden tot omzetdaling van 5 tot 15 procent voor ondernemers in het centrum, afhankelijk van hun afhankelijkheid van deze klantenkring.

Parkeergelegenheden in de buurt van het stadhuis zullen minder vol zijn. Dit kan leiden tot lagere inkomsten voor parkeergarages. Catering- en schoonmaakbedrijven die voor de gemeente werken, zullen minder werk hebben. Taxibedrijven zullen minder ritten hebben naar het stadhuis.

De gemeente Amersfoort is zich bewust van deze gevolgen. Dit is een reden waarom men naar alternatieve invullingen zoekt. Een levendig stadhuis, ook al is het niet meer het administratieve centrum, kan het centrum vitaal houden.

De leegstand is ook een symboolkwestie. Het stadhuis is een belangrijk gebouw in het stadscentrum. Een leeg stadhuis geeft de indruk van verval en verlies van vitaliteit. Dit kan afschrikkend werken op bezoekers en investeerders.

Mogelijke invullingen: creatieve sector en pop-up retail

De gemeente kijkt naar alternatieve invullingen. Eén optie is het aanbieden van ruimte aan creatieve bedrijven: ontwerpers, kunstenaars, fotografen, grafische ontwerpers. Deze bedrijven hebben behoefte aan betaalbare, flexibele werkruimte. Een gemeentelijk pand kan tegen lagere huurprijzen worden aangeboden, wat creatieve ondernemers aantrekt.

In Arnhem en Den Haag zijn soortgelijke projecten succesvol geweest. In Arnhem werd een leegstaand kantoorgebouw omgevormd tot creatieve werkruimte. Dit trok meer dan 50 creatieve bedrijven aan en maakte het gebouw tot een bruisend centrum. In Den Haag werd een leegstaand pand omgevormd tot pop-up retail, waar startups en kleine ondernemers hun producten konden verkopen. Dit project trok duizenden bezoekers per maand.

Een andere optie is het aanbieden van ruimte voor evenementen. Het stadhuis kan worden gebruikt voor beurzen, tentoonstellingen, conferenties en andere evenementen. Dit genereert inkomsten en houdt het pand actief.

Een derde optie is culturele invulling: tentoonstellingen, theatervoorstellingen, filmvertoningen, lezingen. Dit trekt publiek naar het centrum en maakt het stadhuis tot een cultureel centrum.

De gemeente zal waarschijnlijk een combinatie van deze opties kiezen. Dit zou betekenen dat het stadhuis wordt verdeeld in zones: een deel voor creatieve werkruimte, een deel voor evenementen, een deel voor culturele activiteiten.

Financiële impact en vooruitzicht

De leegstand van het stadhuis kost de gemeente jaarlijks 180.000 tot 240.000 euro. Dit bedrag kan worden gereduceerd door het pand in gebruik te nemen. Als de gemeente het pand verhuurt aan creatieve bedrijven tegen 8 tot 12 euro per vierkante meter per maand (marktprijs voor flexibele werkruimte), kan het pand jaarlijks 360.000 tot 540.000 euro opbrengen. Dit zou meer dan genoeg zijn om de onderhouds- en energiekosten te dekken en nog winst te maken.

De gemeente zal waarschijnlijk in 2026 een plan presenteren voor de invulling van het stadhuis. Dit plan zal waarschijnlijk een combinatie van huur, evenementen en culturele activiteiten bevatten. De implementatie zal waarschijnlijk in 2027 of 2028 beginnen.

De leegstand van het stadhuis is een uitdaging, maar ook een kans. Het pand kan worden omgevormd tot een levendig centrum voor creatieve bedrijven, evenementen en cultuur. Dit zou het centrum van Amersfoort vitaal houden en nieuwe economische activiteiten genereren. Voor lokale ondernemers biedt dit kansen: samenwerking met creatieve bedrijven, diensten voor evenementen, en meer voetverkeer in het centrum.