ASML en Tata Electronics bundelen krachten voor chipproductie in India

De Nederlandse chipmachineproducent ASML gaat nauw samenwerken met het Indiase Tata Electronics. Beide bedrijven ondertekenden in Den Haag een intentieverklaring, waarbij zij zich committeren aan uitwisseling van expertise, levering van technologie en apparatuur. De samenwerking werd aangekondigd tijdens het bezoek van Indiase premier Narendra Modi aan Nederland en wordt gepresenteerd als onderdeel van een verdiepte strategische relatie tussen beide landen.

Tata Electronics, een dochteronderneming van het wereldwijde Tata Group-conglomeraat, bouwt momenteel een megafabriek voor chipproductie in de Indiase deelstaat Gujarat. Het project is onderdeel van Indias ambitie om zelfvoorzienend te worden op het gebied van halfgeleiders en minder afhankelijk van imports uit Taiwan, Zuid-Korea en de Verenigde Staten. Tata Electronics beschouwt ASML als onmisbare partner voor het slagen van dit initiatief. Randhir Thakur, directeur van Tata Electronics, stelt dat de samenwerking essentieel is "om een sterk ecosysteem" voor chipproductie in India op te bouwen.

ASML, gevestigd in Veldhoven, is wereldwijd marktleider in de productie van machines voor geavanceerde chipfabricage. Het bedrijf levert de kritieke apparatuur waarmee halfgeleiders met steeds kleinere transistors worden gemaakt. Deze machines zijn van cruciaal belang voor de productie van chips die gebruikt worden in smartphones, computers, kunstmatige intelligentie, auto's en talloze andere elektronische apparaten. ASML heeft een quasi-monopolie op bepaalde technologieën, vooral op het gebied van extreme ultraviolet (EUV) lithografie, wat het bedrijf een unieke positie geeft in de mondiale chipindustrie.

ASML-topman Christophe Fouquet zegt zich "vereerd" te voelen om via technologische expertise bij te dragen aan de ontwikkeling van talent in India. Dit statement wijst erop dat ASML niet alleen machines levert, maar ook ondersteuning biedt bij training, kennisoverdracht en capaciteitsopbouw. Dit is een belangrijk aspect van de samenwerking, omdat chipfabricage een zeer technisch vakgebied is dat jaren van ervaring en specialistische kennis vereist.

De samenwerking tussen ASML en Tata Electronics past in een bredere trend van geopolitieke verschuivingen in de chipindustrie. Gedurende decennia was de chipproductie sterk geconcentreerd in Taiwan, Zuid-Korea, Japan en de Verenigde Staten. Taiwan alleen produceert meer dan 60 procent van alle geavanceerde chips wereldwijd. Deze concentratie is voor veel landen een strategisch risico geworden, vooral na de spanningen rond Taiwan en de handelsbeperkingen die de VS heeft ingesteld op chipexport naar China.

Verscheidene landen hebben daarom besloten hun eigen chipproductiecapaciteit op te bouwen. De Europese Unie lanceerde in 2022 het European Chips Act, met als doel de Europese chipproductie te verdubbelen. De Verenigde Staten investeerden miljarden dollars via de CHIPS Act om chipfabricage in Amerika aan te trekken. Ook India, Japan en Zuid-Korea investeren massaal in het uitbreiden van hun eigen chipproductie. Deze trend staat bekend als "chipfabrication reshoring" of "de-risking van de chiptoeleveringsketen".

Indias ambitie om chipproducent te worden is relatief nieuw, maar ambitieus. Het land heeft aanzienlijke voordelen: een grote, jonge en technisch geschoolde bevolking, lage arbeidskosten, een groeiende IT-sector en een enorme binnenlandse markt. Tegelijkertijd kampt India met uitdagingen: beperkte ervaring met geavanceerde chipfabricage, onvoldoende infrastructuur, regelgevingskwesties en concurrentie van gevestigde spelers. Daarom is samenwerking met ervaren partners zoals ASML cruciaal.

Tata Group is een van Indias grootste en meest gerespecteerde bedrijven. Het conglomeraat heeft activiteiten in staal, auto's, IT-diensten, energie, chemicaliën en vele andere sectoren. Tata Steel IJmuiden, een dochteronderneming van Tata Group, is een van de grootste staalproducenten in Europa en een belangrijk werkgever in Noord-Holland. De betrokkenheid van Tata Group bij chipproductie toont aan dat India serieus is over het opbouwen van een eigen halfgeleiderindustrie.

Strategische betekenis voor ASML

De samenwerking met Tata Electronics biedt ASML meerdere voordelen. Ten eerste vertegenwoordigt India een enorme groeimarkt. Met meer dan 1,4 miljard inwoners en een snelgroeiende middenklasse neemt de vraag naar elektronische apparaten en chips snel toe. Door nu al relaties op te bouwen en expertise in te brengen, positioneert ASML zich voor toekomstige groei in deze markt.

Ten tweede helpt de samenwerking ASML om zijn positie als wereldleider in chipfabricatieapparatuur te versterken. Door expertise en machines te leveren aan Tata Electronics, draagt ASML bij aan de opbouw van een chipecosysteem in India. Dit vergroot de afhankelijkheid van Indiase chipfabrikanten van ASML-machines en -diensten, wat de marktpositie van ASML versterkt.

Ten derde biedt de samenwerking ASML bescherming tegen geopolitieke risico's. De VS heeft in de afgelopen jaren steeds meer beperkingen ingesteld op de export van geavanceerde chipfabricatieapparatuur naar China. ASML zelf is onderworpen aan deze exportcontroles. Door relaties op te bouwen met partners in India, een land dat niet onder dezelfde exportbeperkingen valt, diversifieert ASML zijn markt en vermindert het risico van toekomstige beperkingen.

Ten vierde versterkt de samenwerking ASMLs positie in onderhandelingen met overheden. Door actief bij te dragen aan de chipproductie in India, toont ASML aan dat het een verantwoorde partner is die niet alleen commerciële belangen nastreeft, maar ook bijdraagt aan economische ontwikkeling en technologische vooruitgang in opkomende markten.

Gevolgen voor de Nederlandse economie en chipindustrie

De samenwerking tussen ASML en Tata Electronics heeft gevolgen voor de Nederlandse economie. ASML is een van de grootste en meest winstgevende Nederlandse bedrijven, met een beurswaarde van meer dan 300 miljard euro. Het bedrijf telt ongeveer 35.000 medewerkers wereldwijd, waarvan ruim 10.000 in Veldhoven en omgeving. De groei van ASML draagt aanzienlijk bij aan de Nederlandse economie, zowel direct als indirect via toeleveranciers en dienstverleners.

De samenwerking met India kan leiden tot verdere groei van ASML. Meer chipfabrieken in India betekent meer vraag naar ASML-machines. Dit kan leiden tot meer werkgelegenheid in Veldhoven en meer investeringen in onderzoeks- en ontwikkelingsfaciliteiten. Anderzijds kan de opbouw van chipproductie in India op lange termijn ook betekenen dat minder chips uit Europa of andere regio's naar India hoeven te worden geëxporteerd, wat de vraag naar Europese chipfabricage kan verminderen.

De samenwerking past ook in het bredere beleid van de Nederlandse regering om technologische samenwerking met bondgenoten te versterken. Nederland ziet India als een belangrijke partner in de Indo-Pacifische regio, zowel economisch als geopolitiek. De chipindustrie is een sleutelgebied voor technologische samenwerking, omdat chips cruciaal zijn voor vrijwel alle moderne technologieën.

Voor andere Nederlandse bedrijven in de chiptoeleveringsketen kan de samenwerking ook voordelen bieden. Nederlandse bedrijven als ASML, NXP, Philips en talloze kleinere toeleveranciers vormen een sterke cluster in de chipindustrie. Als ASML meer machines naar India exporteert, kunnen toeleveranciers ook meer onderdelen en diensten leveren.

Risico's en uitdagingen

De samenwerking brengt ook risico's en uitdagingen met zich mee. Ten eerste is er het risico van technologielekkage. Door expertise en machines naar India te brengen, loopt ASML het risico dat gevoelige technologische informatie wordt gedeeld of gestolen. Hoewel Tata Electronics een betrouwbare partner is, zijn er altijd risico's bij het delen van geavanceerde technologie.

Ten tweede kan de opbouw van chipproductie in India op lange termijn concurrentie voor Europese chipfabricanten opleveren. Als India zelfvoorzienend wordt op het gebied van chipproductie, kan dit de vraag naar Europese chips verminderen. Dit is echter een langetermijnrisico, en op korte termijn profiteert Europa van de groei van de Indiase chipindustrie.

Ten derde zijn er regelgevingskwesties. De samenwerking tussen ASML en Tata Electronics kan onder toezicht vallen van Nederlandse en Europese exportcontroles. Hoewel India geen vijandige staat is, kunnen er beperkingen gelden op bepaalde geavanceerde technologieën. ASML zal ervoor moeten zorgen dat de samenwerking voldoet aan alle regelgeving.

De intentieverklaring tussen ASML en Tata Electronics is een eerste stap. In de komende maanden en jaren zullen beide bedrijven de samenwerking verder uitwerken. Dit kan leiden tot langetermijncontracten voor de levering van machines, trainings- en ondersteuningsprogramma's, en mogelijk ook gezamenlijke onderzoeks- en ontwikkelingsinitiateven.

De megafabriek van Tata Electronics in Gujarat zal naar verwachting in 2027 operationeel worden. Dit is een belangrijk moment voor de samenwerking, omdat ASML dan machines moet leveren en ondersteuning moet bieden bij de opstart van de productie. De eerste jaren van de fabrieksoperatie zullen cruciaal zijn voor het bepalen van het succes van het project.

Op langere termijn kan de samenwerking uitbreiden naar andere gebieden, zoals onderzoeks- en ontwikkelingssamenwerking, training van technici, en mogelijk ook gezamenlijke investeringen in nieuwe technologieën. India is niet alleen een markt voor ASML, maar ook een potentiële innovatiehub, gegeven de grote pool van technisch talent.

Voor Nederland en Europa is de samenwerking een teken dat Nederlandse bedrijven actief deelnemen aan de wereldwijde reorganisatie van de chipindustrie. Dit biedt kansen voor groei en innovatie, maar vereist ook waakzaamheid op het gebied van technologische veiligheid en geopolitieke risico's.