Papierfabriek Coldenhove in Eerbeek failliet: 110 banen op de tocht

Papierfabriek Coldenhove in het Gelderse Eerbeek is failliet verklaard. Het bedrijf, dat 365 jaar heeft bestaan, telt ongeveer 110 medewerkers van wie het lot nog onzeker is. Curator Bavo König is op zoek naar een overnamepartner om een doorstart mogelijk te maken. Het faillissement is het zoveelste in een sector die de afgelopen jaren zwaar onder druk staat door hoge energieprijzen, internationale concurrentie en geopolitieke onrust.

Volgens vakbond CNV speelden meerdere factoren een rol bij de ondergang van Coldenhove. De energieprijzen, die sinds de energiecrisis van 2022 structureel hoger liggen, drukken zwaar op de productiekosten van energie-intensieve bedrijven zoals papierfabrieken. Daarnaast hebben de importtarieven die de Verenigde Staten de afgelopen jaren hebben ingevoerd op Europese producten de afzetmarkt bemoeilijkt. Ook de oorlog in Iran, die logistieke ketens verstoorde en zorgde dat grondstoffen niet op tijd konden worden geleverd, droeg bij aan de problemen.

Het dorp Eerbeek staat al eeuwenlang bekend als papierdorp. De ligging aan de rand van de Veluwe, met schoon stromend water afkomstig van de heuvelrug, bood van oudsher de ideale omstandigheden voor papierproductie. Eerbeek groeide daardoor uit tot een belangrijk centrum van de Nederlandse papierindustrie, met meerdere fabrieken die generaties lang werkgelegenheid boden. Drie jaar geleden sloot in Eerbeek al een andere papierfabriek: De Hoop, in handen van het Finse Stora Enso, na meer dan drie eeuwen bestaan. Die sluiting kostte destijds circa 140 banen.

Mark Bouwmeester, machinevoerder bij Coldenhove, is praktisch opgegroeid in de fabriek. Zijn overgrootvader begon er, daarna volgden zijn opa en oma, zijn vader en zelfs zijn zoon heeft stage gelopen in het bedrijf. "Als je mij tien jaar geleden had gevraagd of dit eraan zat te komen, dan had ik niet durven zeggen dat een bedrijf dat 350 jaar bestaat, zou ophouden te bestaan", zegt Bouwmeester. Maar de laatste jaren ontstond toch een somber beeld. Tijdens de coronapandemie zag hij al dat de productie terugliep, en tijdens de energiecrisis merkte hij dat het verder achteruitging. "Het idee dat het stil blijft staan, doet wel zeer", zegt hij over de stilgelegde machines.

De Nederlandse papierindustrie is de afgelopen tien jaar fors gekrompen. In die periode sloot één op de vier papierfabrieken de deuren. Dit patroon lijkt op eerdere industriële sectoren die uit Nederland verdwenen, zoals de auto-industrie en de textielindustrie. De vraag rijst of de papierindustrie de volgende in dat rijtje is. Toch is papier nog altijd een relevant product, niet alleen voor drukwerk maar ook voor verpakkingen. Papier is goed te recyclen en speelt een rol in de circulaire economie, wat het voor sommige toepassingen aantrekkelijker maakt dan plastic alternatieven.

"Zo'n faillissement is altijd ernstig, al verrast het mij niet", zegt Albert Jan Swart, sector-econoom bij ABN Amro. "De papiermarkt is een moeilijke markt. Maar het product is nog altijd heel relevant. Behalve voor drukwerk wordt het ook gebruikt voor verpakkingen, het is goed te recyclen. Het zou mooi zijn als dat soort bedrijvigheid blijft behouden." Swart wijst erop dat de sector kampt met structurele uitdagingen, waaronder overcapaciteit in Europa, dalende vraag naar grafisch papier door digitalisering, en toenemende concurrentie uit landen met lagere productiekosten.

De energiekosten vormen een van de grootste knelpunten voor de Nederlandse papierindustrie. Papierproductie is zeer energie-intensief, met name door het drogen van de papierbanen, wat grote hoeveelheden warmte en elektriciteit vergt. De energieprijzen in Nederland liggen structureel hoger dan in veel andere Europese landen, deels door netcongestie en deels door belastingen en heffingen. Sinds de energiecrisis van 2022, toen de gasprijzen explosief stegen door de oorlog in Oekraïne en de stopzetting van Russische gasleveranties, zijn de kosten voor energie-intensieve bedrijven aanzienlijk gestegen. Hoewel de prijzen inmiddels zijn gedaald ten opzichte van de piek in 2022, liggen ze nog altijd boven het niveau van voor de crisis.

Daarnaast speelt internationale concurrentie een grote rol. In landen zoals Duitsland, Scandinavië en Polen ontvangen papierfabrieken vaak substantiële subsidies of profiteren ze van lagere energieprijzen door directe toegang tot goedkope waterkracht of kernenergie. Ook in opkomende economieën zoals Indonesië en Brazilië wordt papier geproduceerd tegen veel lagere kosten, dankzij goedkope arbeid en grondstoffen. Deze concurrentie maakt het voor Nederlandse fabrieken moeilijk om winstgevend te blijven, zeker als ze zich richten op bulkproducten zoals verpakkingspapier of krantenpapier.

Roep om overheidssteun

Vakbond CNV pleit voor overheidssteun om de sector overeind te houden. "Het wordt tijd dat Den Haag ingrijpt", zegt Maayke Kasper van CNV. "In het buitenland kan er veel goedkoper worden geproduceerd dankzij subsidies. Daar komen een vol stroomnet, ingewikkelde en tijdrovende vergunningstrajecten en onzekere CO2-heffingen nog bij." Kasper wijst erop dat Nederlandse bedrijven te maken hebben met een stapeling van regelgeving en kosten die hun concurrentiepositie verzwakken. Het elektriciteitsnet is in veel industriegebieden vol, waardoor bedrijven niet kunnen uitbreiden of moeten wachten op nieuwe aansluitingen. Vergunningstrajecten voor uitbreidingen of aanpassingen duren vaak jaren, wat investeringen bemoeilijkt. Daarnaast is er onzekerheid over de toekomstige CO2-heffingen en de kosten van het Europese emissiehandelssysteem (ETS), wat langetermijnplanning lastig maakt.

De vraag is echter of er overheidssteun komt. In december 2025 presenteerde oud-ASML-topman Peter Wennink zijn advies om de Nederlandse economie toekomstbestendig en weerbaarder te maken, op verzoek van minister Karremans van Economische Zaken. Volgens Wennink zullen fabrieken in energie-intensieve industrieën, waaronder de papierbranche, sluiten of verhuizen naar landen met lagere kosten. Dat hoeft volgens hem niet per se slecht te zijn. Als zulke bedrijven stoppen, komen er arbeidskrachten en ruimte op het elektriciteitsnet vrij, die kunnen worden ingezet voor sectoren met hogere toegevoegde waarde, zoals de chipindustrie of datacenters. Bovendien zijn de strategische gevolgen van het verdwijnen van de papierindustrie beperkt, omdat papier geen kritiek product is voor de nationale veiligheid of economische soevereiniteit.

Dit advies roept de vraag op welke industrieën Nederland wil behouden en welke mag laten gaan. De papierindustrie heeft een lange geschiedenis in Nederland en biedt werkgelegenheid in regio's waar alternatieven schaars zijn. Tegelijkertijd is de sector weinig innovatief en kampt met lage marges, wat de vraag oproept of overheidssteun effectief zou zijn. Andere energie-intensieve sectoren, zoals de chemie en staalindustrie, ontvangen wel steun via regelingen zoals de SDE++ (Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie), maar deze zijn vooral gericht op verduurzaming en niet op het compenseren van structureel hogere energiekosten.

Gevolgen voor werknemers en regio

Het faillissement van Coldenhove heeft directe gevolgen voor de 110 medewerkers. Het is nog onduidelijk of zij allemaal ontslag krijgen of dat een deel kan blijven doorwerken als er een doorstart komt. Curator Bavo König is in gesprek met meerdere kandidaten die interesse hebben getoond in een overname. Een doorstart is niet uitgesloten, maar hangt af van de vraag of een koper bereid is te investeren in de fabriek en of er voldoende perspectief is op winstgevendheid.

Voor Eerbeek en de regio betekent het faillissement een nieuwe klap. Na de sluiting van De Hoop drie jaar geleden verdwijnt opnieuw een grote werkgever uit het dorp. De papierindustrie is diep verweven met de lokale identiteit en economie. Veel inwoners hebben generaties lang in de fabrieken gewerkt, en het verdwijnen van deze bedrijven tast het sociale weefsel aan. Bovendien zijn er weinig alternatieven voor industriële werkgelegenheid in de regio, wat de druk op de lokale arbeidsmarkt vergroot.

Ook voor toeleveranciers en dienstverleners in de regio heeft het faillissement gevolgen. Papierfabrieken zijn afnemers van grondstoffen zoals houtpulp en oud papier, en van diensten zoals onderhoud, logistiek en energie. Het wegvallen van Coldenhove betekent omzetverlies voor deze bedrijven, wat kan leiden tot verdere banenverlies in de keten.

Toekomst van de papierindustrie

De toekomst van de Nederlandse papierindustrie is onzeker. De sector kampt met structurele uitdagingen die moeilijk op te lossen zijn zonder ingrijpende veranderingen. Digitalisering zorgt voor een blijvende daling van de vraag naar grafisch papier, zoals krantenpapier en kantoorpapier. Tegelijkertijd groeit de vraag naar verpakkingspapier en karton, gedreven door de toename van e-commerce en de verschuiving van plastic naar papieren verpakkingen. Deze verschuiving biedt kansen, maar vereist investeringen in nieuwe machines en productieprocessen.

Innovatie en duurzaamheid kunnen een rol spelen in het behoud van de sector. Papierfabrieken die inzetten op hoogwaardige specialiteitsproducten, zoals medisch papier, filterpapier of duurzame verpakkingen, hebben betere overlevingskansen dan fabrieken die bulkproducten maken. Ook verduurzaming van de productie, bijvoorbeeld door gebruik van biomassa, restwarmte of groene waterstof, kan de concurrentiepositie verbeteren en toegang geven tot subsidies.

"Ik denk wel dat er plek kan zijn voor de papierindustrie in Nederland, met innovatie en duurzaamheid", zegt machinevoerder Bouwmeester. Hij zou het fijn vinden als dat ook wordt ondersteund door de overheid. "Dit soort bedrijven vergen heel veel energie. Dan ben je vaak al risicovol." Daarom moet er volgens hem ook iets aan de prijzen worden gedaan, bijvoorbeeld door compensatie voor hoge energiekosten of door investeringssubsidies voor verduurzaming.

De hoop dat Coldenhove nog een doorstart kan maken, is bij Bouwmeester nog niet vervlogen. "Papier is helemaal verweven in Eerbeek, hier hebben we al generaties papierfabrieken staan. We hebben een goede curator die een aantal kandidaten heeft gesproken. Hopelijk wil een van die partijen deze mooie fabriek overnemen." Of die hoop bewaarheid wordt, hangt af van de bereidheid van potentiële kopers om te investeren, en van de vraag of er voldoende perspectief is op winstgevendheid in een sector die onder zware druk staat.

Voor Nederlandse ondernemers in de papierindustrie en aanverwante sectoren is het faillissement van Coldenhove een signaal dat de uitdagingen groot zijn. Bedrijven die willen overleven, zullen moeten inzetten op innovatie, verduurzaming en specialisatie. Tegelijkertijd is de vraag of de overheid bereid is de sector te ondersteunen, of dat het beleid zich richt op het faciliteren van een transitie naar andere industrieën met hogere toegevoegde waarde.