ASML en Tata Electronics bundelen krachten voor Indiase chipfabriek

De Nederlandse chipmachineproducent ASML en het Indiase Tata Electronics hebben op 17 mei 2026 een memorandum ondertekend voor nauwere samenwerking. De overeenkomst werd gesloten in Den Haag tijdens het staatsbezoek van Indiase premier Narendra Modi aan Nederland. De samenwerking is gericht op expertise-uitwisseling en de levering van technologie en apparatuur voor de bouw en exploitatie van een megafabriek voor chipproductie in de Indiase deelstaat Gujarat.

ASML, gevestigd in Veldhoven, is wereldmarktleider in de productie van machines voor geavanceerde halfgeleiderfabricage. Het bedrijf levert de kritieke apparatuur waarmee chips met steeds kleinere transistors worden gemaakt. Deze machines zijn onmisbaar voor de productie van geavanceerde chips, gebruikt in alles van smartphones en computers tot kunstmatige intelligentie en defensiesystemen. ASML heeft een marktaandeel van meer dan 80 procent in de meest geavanceerde segment van de chipmachinemmarkt en is daarmee een sleutelspeler in de wereldwijde technologiesector.

Tata Electronics is een dochteronderneming van Tata Group, een van de grootste industriële conglomeraten ter wereld met activiteiten in staal, auto's, IT-services, energie en vele andere sectoren. Tata Group heeft ook een sterke aanwezigheid in Nederland met Tata Steel IJmuiden, een van Europa's grootste staalbedrijven. Tata Electronics richt zich op elektronicaproductie en is onderdeel van Tata's strategie om India uit te bouwen tot een wereldwijd technologiecentrum.

De megafabriek in Gujarat is onderdeel van Indias ambitieuze plan om zelfvoorzienend te worden op het gebied van chipproductie. India importeert momenteel vrijwel alle geavanceerde chips en is daarmee afhankelijk van buitenlandse leveranciers, vooral uit Taiwan, Zuid-Korea en de Verenigde Staten. Deze afhankelijkheid vormt een strategisch risico, vooral gezien de geopolitieke spanningen rond Taiwan en de groeiende technologische rivaliteit tussen de VS en China. Door een eigen chipindustrie op te bouwen, wil India zijn technologische onafhankelijkheid vergroten en tegelijkertijd een miljardenbusiness creëren.

De Indiase regering steunt dit plan actief. In 2021 lanceerde India het "Semicon India Programme", een initiatief met miljarden rupees aan subsidies en fiscale voordelen voor bedrijven die chipfabrieken bouwen in India. Het doel is om India tegen 2030 minstens 2 procent van de wereldwijde chipproductie voor zijn rekening te laten nemen. Dit is ambitieus, gezien India momenteel vrijwel geen geavanceerde chipproductie heeft. Ter vergelijking: Taiwan produceert ongeveer 65 procent van de wereldwijde geavanceerde chips, Zuid-Korea ongeveer 17 procent, en de VS ongeveer 10 procent.

Strategische betekenis voor Nederland

De samenwerking tussen ASML en Tata Electronics is strategisch belangrijk voor Nederland. Het signaleert dat Nederland zich positioneert als betrouwbare technologiepartner voor India, op een moment dat geopolitieke spanningen toenemen. De VS en China voeren een technologische koude oorlog, met sancties op chipexport en investeringen in halfgeleidertechnologie. Nederland staat onder druk van de VS om Chinese bedrijven geen geavanceerde chipmachines te leveren, wat heeft geleid tot exportbeperkingen.

Door nauw samen te werken met India, een grote democratie en NAVO-partner, positioneert Nederland zich als alternatief voor Amerikaanse dominantie in de chipindustrie. India is geen concurrent van de VS op het gebied van chipproductie, maar een partner die kan helpen de wereldwijde chipproductie te diversifiëren en minder afhankelijk te maken van Taiwan. Dit past in de Nederlandse en Europese strategie om technologische zelfstandigheid te vergroten.

Voor ASML betekent de samenwerking ook commerciële kansen. De bouw van een geavanceerde chipfabriek in India zal miljarden dollars kosten en zal vele ASML-machines nodig hebben. Afhankelijk van de geplande capaciteit en het technologieniveau kunnen dit tientallen machines zijn, elk ter waarde van tientallen tot honderden miljoen euro's. Daarnaast zal ASML waarschijnlijk technische ondersteuning, trainingen en onderhoud leveren, wat aanvullende inkomsten oplevert.

Randhir Thakur, directeur van Tata Electronics, zei dat de samenwerking essentieel is "om een sterk ecosysteem" voor chipproductie in India te creëren. ASML-topman Christophe Fouquet verklaarde dat het bedrijf "vereerd is om via onze technologische expertise bij te dragen aan de ontwikkeling van talent in India." Deze uitspraken benadrukken dat het niet alleen gaat om hardwarelevering, maar ook om kennisoverdracht en capaciteitsopbouw.

Bredere context: chipindustrie onder druk

De chipindustrie staat wereldwijd onder druk. Enerzijds is er een structureel tekort aan geavanceerde chips, veroorzaakt door groeiende vraag naar kunstmatige intelligentie, cloud computing, elektrische auto's en 5G-netwerken. Anderzijds zijn er geopolitieke spanningen die de toeleveringsketens verstoren. De blokkade van Taiwan door China zou catastrofaal zijn voor de wereldeconomie, omdat Taiwan zoveel geavanceerde chips produceert.

Deze situatie drijft landen en bedrijven ertoe hun chipproductie te diversifiëren. De VS investeert miljarden in het opbouwen van chipproductie op eigen grondgebied via het CHIPS Act. Europa doet hetzelfde via de European Chips Act. India volgt dezelfde logica: door chipproductie op eigen grondgebied op te bouwen, vermindert het de afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers en creëert het werkgelegenheid en economische groei.

Voor Nederlandse bedrijven als ASML biedt deze trend zowel kansen als risico's. De kansen liggen in nieuwe markten en hogere vraag naar chipmachines. De risico's liggen in toenemende concurrentie en mogelijk strengere exportbeperkingen. China heeft bijvoorbeeld al aangekondigd dat het zijn eigen chipmachines wil ontwikkelen, om minder afhankelijk te zijn van ASML. Dit zou ASML's marktpositie kunnen aantasten op lange termijn.

Gevolgen voor Nederlandse economie

De samenwerking tussen ASML en Tata Electronics heeft bredere gevolgen voor de Nederlandse economie. Nederland is sterk afhankelijk van hightech-export, vooral in de vorm van chipmachines, farmaceutische producten, machines en voedingsmiddelen. ASML is een van de belangrijkste exporteurs en draagt miljarden bij aan de Nederlandse economie. Een sterke ASML is dus cruciaal voor Nederlandse welvaart.

De samenwerking met India kan ASML helpen zijn marktpositie te versterken en nieuwe inkomstenstromen te creëren. Dit kan leiden tot meer werkgelegenheid in Veldhoven en omgeving, meer investeringen in onderzoeks- en ontwikkeling, en meer belastinginkomsten voor de Nederlandse staat. Veldhoven is al jaren een hotspot voor hightech-industrie, met ASML als ankerbedrijf. Een sterke ASML trekt ook andere hightech-bedrijven aan, wat leidt tot clustering en innovatie.

Daarnaast kan de samenwerking Nederlandse bedrijven in aanverwante sectoren helpen. Leveranciers van onderdelen, software, diensten en expertise kunnen profiteren van ASML's groei. Ook universiteiten en onderzoeksinstellingen kunnen samenwerken met ASML en Tata Electronics op het gebied van onderzoeks- en ontwikkeling, wat leidt tot kennisoverdracht en innovatie.

De komende jaren zal de samenwerking tussen ASML en Tata Electronics waarschijnlijk intensiveren. Tata Electronics zal waarschijnlijk meer ASML-machines bestellen naarmate de megafabriek in Gujarat wordt gebouwd en in bedrijf genomen. Dit zal waarschijnlijk tussen 2026 en 2030 gebeuren, afhankelijk van de bouwvoortgang en regelgeving.

De samenwerking kan ook uitbreiden naar andere gebieden. ASML kan bijvoorbeeld betrokken raken bij trainings- en onderwijsprogramma's in India, om technici op te leiden voor chipproductie. Dit past in ASML's strategie om talent te ontwikkelen en langetermijnrelaties met klanten op te bouwen.

Ook op politiek niveau zal de samenwerking waarschijnlijk verdiepen. Het staatsbezoek van Modi aan Nederland en de ondertekening van het memorandum zijn signalen dat beide landen elkaar als strategische partners zien. Dit kan leiden tot meer handelsakkoorden, investeringen en samenwerking op andere gebieden, zoals duurzaamheid, onderwijs en defensie.

Voor Nederlandse ondernemers in de chipindustrie en aanverwante sectoren biedt dit perspectief. India is een enorme markt met miljarden potentiële klanten. Bedrijven die nu relaties opbouwen met Indiase partners, kunnen in de toekomst profiteren van India's groei. Dit vereist wel geduld, omdat India nog steeds een complex regelgevingslandschap heeft en culturele verschillen bestaan. Maar voor bedrijven met lange-termijnvisie biedt India aanzienlijke groeikansen.