Doetinchem krijgt asielzoekerscentrum ondanks lokale bezwaren

De voorbereidingen voor een tijdelijk asielzoekerscentrum (azc) aan de Terborgseweg in Doetinchem gaan door. De onafhankelijke bezwaarschriftencommissie heeft alle ingediende bezwaren tegen de vergunning ongegrond verklaard. Dit betekent dat het azc kan worden gerealiseerd, tenzij belanghebbenden nog in beroep gaan bij de rechtbank.

Doetinchem is een gemeente in het oosten van Gelderland met ongeveer 35.000 inwoners. De stad ligt aan de Duitse grens en is een belangrijk handels- en logistiekcentrum voor de regio. De Terborgseweg is een belangrijke verkeersader in de gemeente, met bedrijven, winkels en woningen. De locatie voor het azc bevindt zich in een gebied met gemengde functies: bedrijven, detailhandel en woningen liggen dicht bij elkaar.

De komst van een azc roept in veel gemeenten weerstand op van lokale bewoners en ondernemers. Dit is ook in Doetinchem het geval geweest. Tegen de vergunning voor het azc zijn bezwaren ingediend door omwonenden, ondernemers en mogelijk ook de gemeente zelf. Deze bezwaren richtten zich waarschijnlijk op veiligheid, leefbaarheid, parkeerdruk, geluid, verkeersveiligheid en effecten op de bedrijfsvoering van nabijgelegen ondernemingen.

De bezwaarschriftencommissie, een onafhankelijk orgaan dat bezwaren tegen overheidsbesluiten beoordeelt, heeft al deze bezwaren ongegrond verklaard. Dit betekent dat de commissie van mening is dat de vergunning correct is verleend en dat de bezwaren onvoldoende grond hebben. De commissie zal waarschijnlijk hebben vastgesteld dat het azc voldoet aan alle wettelijke vereisten, dat de milieueffecten acceptabel zijn en dat de voordelen van het azc opwegen tegen mogelijke nadelen.

Wettelijk kader voor asielzoekerscentra

Asielzoekerscentra vallen onder de Vreemdelingenwet en worden geregeld door het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). Het COA is verantwoordelijk voor de opvang van asielzoekers in Nederland en zoekt daarvoor locaties in gemeenten. Gemeenten hebben geen formeel vetorecht, maar kunnen wel bezwaren indienen en onderhandelen met het COA over locatie, omvang en begeleiding.

De komst van een azc moet worden beoordeeld volgens de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Dit betekent dat een omgevingsvergunning nodig is, en dat belanghebbenden bezwaar kunnen indienen tegen deze vergunning. De bezwaarschriftencommissie beoordeelt deze bezwaren onafhankelijk en kan de vergunning intrekken als zij van mening is dat deze onterecht is verleend.

In dit geval heeft de commissie geconcludeerd dat de vergunning correct is verleend en dat de bezwaren ongegrond zijn. Dit is een formeel oordeel, gebaseerd op juridische criteria. Het zegt niet noodzakelijk iets over de praktische gevolgen van het azc voor de omgeving.

Gevolgen voor lokale ondernemers

De komst van een azc kan gevolgen hebben voor ondernemers in de omgeving van de Terborgseweg. Deze gevolgen kunnen zowel negatief als positief zijn.

Negatieve gevolgen kunnen zijn: verlies van klanten door verminderde aantrekkelijkheid van het gebied, parkeerdruk door bezoekers van het azc, geluid- en veiligheidsrisico's, en mogelijk beschadiging van goederen of winkels. Ondernemers in detailhandel, horeca en diensten kunnen het meest getroffen zijn, omdat zij afhankelijk zijn van voetgangers en een aantrekkelijke omgeving. Ook vastgoedeigenaren kunnen last hebben van lagere huurwaarden of moeilijkere verhuring van panden.

Positieve gevolgen kunnen zijn: nieuwe klanten onder de asielzoekers en hun begeleiders, vraag naar diensten (schoonmaak, reparatie, voeding), en mogelijk investeringen in de buurt door het COA of gemeente. Voor ondernemers in voeding, textiel, reinigingsdiensten en transport kunnen zich kansen voordoen.

De omvang van het azc is van belang. Een klein azc met enkele tientallen asielzoekers heeft minder impact dan een groot azc met honderden. Het COA heeft niet bekendgemaakt hoeveel asielzoekers in het Doetinchem-azc zullen worden opgenomen. Dit is informatie die ondernemers graag zouden willen hebben om hun bedrijfsvoering aan te passen.

Ook de begeleiding en toezicht zijn van belang. Een goed beheerd azc met voldoende begeleiding en veiligheidsmaatregelen zal minder overlast veroorzaken dan een azc met onvoldoende toezicht. Het COA werkt samen met gemeenten, politie en maatschappelijke organisaties om veiligheid en leefbaarheid te waarborgen.

Bredere context: asielzoekers in Nederland

De komst van het azc in Doetinchem past in een bredere trend. Nederland kampt sinds 2015 met een toestroom van asielzoekers, vooral uit Syrië, Afghanistan, Irak en Afrika. Het aantal asielzoekers fluctueert sterk, afhankelijk van geopolitieke situaties en migratiebewegingen. In 2024 diende ongeveer 45.000 asielzoekers een aanvraag in bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), een daling ten opzichte van 2023 (ongeveer 60.000).

De opvangcapaciteit is chronisch onvoldoende. Het COA heeft moeite om voldoende locaties te vinden voor asielzoekerscentra. Veel gemeenten verzetten zich tegen de komst van een azc, uit vrees voor veiligheid, overlast en kosten. Dit leidt tot een verdeling van asielzoekers over veel kleine azc's, in plaats van enkele grote centra. Dit maakt logistiek en begeleiding ingewikkelder.

De regering heeft zich ten doel gesteld de asielinstroom te beperken door strengere grensbewaking, snellere afhandelingen van aanvragen en terugkeer van afgewezen asielzoekers. Ondanks deze inspanningen blijft de vraag naar opvangcapaciteit groot. Gemeenten worden onder druk gezet om locaties ter beschikking te stellen.

Doetinchem is niet de eerste gemeente in Gelderland die een azc krijgt. Ook in Arnhem, Nijmegen en andere steden zijn azc's gevestigd. Dit toont aan dat de verdeling van asielzoekers over het land doorgaat, en dat geen enkele gemeente eraan kan ontkomen.

Volgende stappen

Na het oordeel van de bezwaarschriftencommissie kunnen belanghebbenden nog in beroep gaan bij de rechtbank. Dit kan de realisatie van het azc verder vertragen. Rechtszaken over azc's duren vaak maanden tot jaren, vooral als meerdere instanties betrokken zijn.

Als geen beroep wordt ingesteld, kan het COA overgaan tot de inrichting van het azc. Dit omvat: aanpassingen aan het pand (sanitair, keuken, slaapruimten), inrichting van receptie en administratie, aanstelling van begeleiders en veiligheidsmedewerkers, en coördinatie met lokale diensten (politie, gemeente, zorg).

De gemeente Doetinchem zal waarschijnlijk overleggen met het COA over begeleiding, veiligheid en integratie van asielzoekers. Ook zal de gemeente ondernemers en omwonenden informeren en mogelijk ondersteuning bieden aan bedrijven die last hebben van de komst van het azc.

De realisatie van het azc kan enkele maanden duren. Daarna zullen asielzoekers worden geplaatst en begint de operationele fase. Dit is het moment waarop de praktische gevolgen voor ondernemers en omwonenden duidelijk worden.