Driekwart van Nederland laat digitale erfenis ongeregeld achter: miljarden euro's cryptovaluta en data blijven onbereikbaar

Ruim drie op vier Nederlanders heeft geen enkele regeling getroffen voor wat er na hun overlijden met hun digitale bezittingen moet gebeuren. Dit blijkt uit een enquête van TransIP, een Nederlandse hostingprovider, onder 1.200 respondenten. Het onderzoek toont aan dat hoewel ons leven zich steeds meer online afspeelt, de meeste mensen geen stappen ondernemen om hun digitale erfenis in orde te brengen.

De digitale erfenis omvat veel meer dan alleen e-mailaccounts. Het gaat om een breed spectrum aan bezittingen met zowel emotionele als financiële waarde: fotoarchieven in de cloud, sociale media-profielen, cryptovaluta's, domeinnamen, betaalde abonnementen, online bankaccounts, digitale documenten en bedrijfsgegevens. Bijna de helft van de Nederlanders (48 procent) geeft aan er zelfs nog nooit bij te hebben stilgestaan wat er met deze zaken gebeurt na hun overlijden.

TransIP, opgericht in 1998 en gevestigd in Amsterdam, is een van de grootste Nederlandse hostingproviders met circa 400.000 klanten. Het bedrijf beheert domeinnamen, websites en servers voor particulieren en bedrijven. De enquête werd uitgevoerd in mei 2026 onder een representatieve groep Nederlanders van 18 jaar en ouder.

De gevolgen van deze nalatigheid zijn aanzienlijk. Zonder toegang tot wachtwoorden en inloggegevens kunnen nabestaanden niet bij digitale bankrekeningen, beleggingsaccounts en cryptovaluta's komen. Fotoarchieven in cloud-diensten als Google Drive, iCloud en OneDrive blijven onbereikbaar. Sociale media-profielen kunnen niet worden gesloten of herdacht. Domeinnamen en websites vervallen, waardoor bedrijfsgegevens en online reputatie verloren gaan. Betaalde abonnementen blijven doorlopen, wat onnodig geld kost.

De financiële impact is substantieel. Volgens onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bezit gemiddeld 38 procent van Nederlandse huishoudens digitale bezittingen ter waarde van meer dan 2.000 euro. Dit omvat cryptovaluta's, online beleggingen, digitale kunst (NFT's) en waardevolle domeinnamen. Extrapoleren naar alle 8,2 miljoen Nederlandse huishoudens betekent dit dat circa 3,1 miljoen huishoudens digitale bezittingen ter waarde van meer dan 2.000 euro per huishouden onbereikbaar kunnen worden — een totaal van meer dan 6,2 miljard euro.

Opmerkelijk is dat jongeren vaker voorzorgsmaatregelen treffen dan ouderen. Van de respondenten tussen 18 en 35 jaar heeft 65 procent iets geregeld voor hun digitale erfenis, vaak via een notaris of door het vastleggen van wachtwoorden. Bij respondenten ouder dan 55 jaar is dit slechts 12 procent. Dit verschil kan worden verklaard door het feit dat jongeren meer vertrouwd zijn met digitale technologie en zich eerder bewust zijn van de risico's.

Wettelijke leemte in Nederland

Nederland kent geen specifieke wettelijke regelingen voor digitale nalatenschap. Het erfrecht, vastgelegd in Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek, behandelt digitale bezittingen niet expliciet. Dit leidt tot onduidelijkheid over wie toegang heeft tot digitale accounts na overlijden en hoe deze moeten worden afgehandeld.

Duitsland en België hebben dit probleem al aangepakt. Duitsland voerde in 2023 de "Digitales Erbe"-wetgeving in, die erfgenamen het recht geeft toegang te krijgen tot digitale accounts van de overledene. België volgde in 2024 met vergelijkbare regelingen. In beide landen kunnen erfgenamen via de notaris of rechtbank toegang krijgen tot digitale bezittingen, mits zij kunnen aantonen dat zij erfgenaam zijn.

In Nederland ontbreekt deze wettelijke basis. Erfgenamen moeten zich rechtstreeks tot de dienstverleners wenden — Google, Meta, Apple, banken — en kunnen niet altijd aantonen dat zij bevoegd zijn. Veel bedrijven weigeren toegang te geven zonder expliciete toestemming van de overledene, wat in de praktijk onmogelijk is. Dit leidt tot situaties waarin miljarden euro's aan digitale bezittingen voor altijd onbereikbaar blijven.

De Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) en de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) hebben in 2025 gepleit voor wettelijke regelingen. Zij stellen voor dat notarissen een rol krijgen in het beheer van digitale erfenissen, vergelijkbaar met hun rol bij traditionele erfenissen. Dit zou erfgenamen helpen en dienstverleners duidelijkheid geven over wie bevoegd is.

Gevolgen voor zelfstandigen en mkb

Voor zelfstandigen en mkb-bedrijven zijn de gevolgen van ongeregelde digitale erfenis bijzonder ernstig. Veel bedrijven zijn afhankelijk van digitale assets: domeinnamen, websites, e-mailaccounts, klantendatabases, boekhoudingsoftware en cloud-opslag. Zonder toegang kunnen erfgenamen het bedrijf niet voortzetten of verkopen.

Volgens het CBS zijn er in Nederland circa 340.000 zelfstandigen zonder personeel. Van deze groep heeft naar schatting 85 procent geen regeling getroffen voor hun digitale erfenis. Dit betekent dat bij overlijden van de eigenaar, het bedrijf en al zijn digitale assets verloren gaan. Voor veel zelfstandigen is dit een aanzienlijk financieel verlies — gemiddeld 15.000 tot 50.000 euro per bedrijf.

Een concreet voorbeeld: een freelance grafisch ontwerper met een portfolio op een eigen website, een e-mailaccount met 500 klantcontacten, een Stripe-account met openstaande betalingen en een Adobe Creative Cloud-abonnement. Zonder toegangsgegevens kunnen erfgenamen deze assets niet beheren of verkopen. De website vervalt, klanten kunnen niet worden geïnformeerd, en openstaande betalingen gaan verloren.

Voor grotere mkb-bedrijven (10-50 medewerkers) zijn de risico's nog groter. Veel bedrijven gebruiken cloud-diensten voor boekhouden, CRM, e-mail en documentopslag. Als de eigenaar of directeur overlijdt en geen toegang is geregeld, kan het bedrijf niet functioneren. Dit kan leiden tot bedrijfsstilstand, verlies van klanten en werkgelegenheid.

Cryptovaluta en online bankrekeningen

Een bijzonder probleem is de groeiende hoeveelheid cryptovaluta in Nederlandse handen. Volgens onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek bezit ongeveer 8 procent van de Nederlandse bevolking (ruim 1,3 miljoen mensen) cryptovaluta ter waarde van gemiddeld 3.500 euro. Dit totaal bedraagt meer dan 4,5 miljard euro.

Cryptovaluta wordt opgeslagen in digitale wallets, beveiligd met private keys en seed phrases. Deze gegevens zijn vaak alleen bekend bij de eigenaar. Bij overlijden zonder erfenisregeling, zijn deze middelen voor altijd onbereikbaar — zelfs voor erfgenamen. Dit is anders dan traditionele bankrekeningen, waar banken erfgenamen kunnen helpen via erfenisprocedures.

Hetzelfde geldt voor online beleggingsaccounts. Veel Nederlanders beleggen via platforms als DeGiro, Binck of Degiro. Zonder toegangsgegevens kunnen erfgenamen niet bij deze rekeningen komen, ook al zijn zij erfgenaam.

Marktgroei en commerciële oplossingen

De groeiende behoefte aan regelingen voor digitale erfenis heeft geleid tot commerciële oplossingen. Bedrijven als Everplans (VS), SafetyPin (UK) en in Nederland TransIP zelf bieden diensten aan voor het beheren en overdragen van digitale assets na overlijden.

TransIP biedt via zijn platform "Digital Legacy" de mogelijkheid om wachtwoorden, domeinnamen en andere digitale assets veilig op te slaan en aan te wijzen wie deze na overlijden moet ontvangen. Vergelijkbare diensten worden aangeboden door notarissen, banken en verzekeringsmaatschappijen.

De Nederlandse digitale erfenismarkt groeit naar schatting 15-20 procent per jaar. Dit is nog een klein segment — geschat op 180 miljoen euro per jaar — maar groeit snel naarmate meer mensen zich bewust worden van het probleem. Verzekeringsmaatschappijen als Allianz en ASR hebben digitale erfenis opgenomen in hun erfenisverzekeringsproducten.

Aanbevelingen voor ondernemers

Voor zelfstandigen en mkb-ondernemers zijn enkele praktische stappen essentieel:

**1. Inventariseer digitale assets.** Maak een lijst van alle digitale bezittingen: domeinnamen, websites, e-mailaccounts, cloud-opslag, software-abonnementen, online bankrekeningen, cryptovaluta's en sociale media-profielen.

**2. Documenteer toegangsgegevens.** Schrijf wachtwoorden, gebruikersnamen en inloggegevens op en bewaar deze veilig. Gebruik een wachtwoordmanager zoals 1Password of Bitwarden, en zorg dat erfgenamen weten hoe zij deze kunnen openen.

**3. Maak een digitaal testament.** Leg vast wat er met digitale assets moet gebeuren: moet de website worden gesloten, verkocht of overgedragen? Wie krijgt toegang tot klantendatabases? Wie beheert sociale media-profielen?

**4. Raadpleeg een notaris.** Een notaris kan helpen bij het formeel vastleggen van digitale erfenis in een testament of erfenisregeling.

**5. Informeer erfgenamen.** Zorg dat erfgenamen weten waar digitale assets zijn opgeslagen en hoe zij deze kunnen bereiken.

De verwachting is dat Nederland in 2027 of 2028 wettelijke regelingen voor digitale nalatenschap zal invoeren, naar het voorbeeld van Duitsland en België. Dit zal erfgenamen meer zekerheid geven en dienstverleners duidelijkheid over hun verplichtingen.

Totdat dit gebeurt, is het essentieel dat ondernemers en particulieren zelf voorzorgsmaatregelen treffen. De kosten hiervan zijn minimaal — vaak gratis of enkele tientallen euro's per jaar — terwijl de voordelen aanzienlijk zijn. Voor zelfstandigen en mkb-ondernemers kan een goed geregelde digitale erfenis het verschil maken tussen bedrijfscontinuïteit en verlies.