ProRail betaalt 2,75 miljoen euro boete voor 586 spoorstoringen in 2025

Spoorbeheerder ProRail krijgt een boete van 2,75 miljoen euro vanwege het overschrijden van de maximaal toegestane storingen op het Nederlandse spoor. Dit staat in een Kamerbrief van staatssecretaris Bertram van Infrastructuur en Waterstaat, gepubliceerd op 23 mei 2026. In 2025 registreerde ProRail 586 storingen met grote gevolgen voor de dienstregeling. Dit aantal ligt 66 storingen boven de afgesproken limiet van 520 storingen per jaar. In 2024 bleef ProRail nog onder deze grens met 507 storingen.

De boete van 2,75 miljoen euro is onderdeel van een prestatiecontract tussen ProRail en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Dit contract stelt eisen aan de betrouwbaarheid van het spoor en voorziet in financiële sancties als deze eisen niet worden gehaald. De boete is aanzienlijk: het bedrag komt neer op ongeveer 4.700 euro per storing boven de norm. Voor ProRail, dat een jaarlijkse begroting van ongeveer 1,8 miljard euro beheert, betekent dit een verlies van ongeveer 0,15 procent van de jaarlijkse inkomsten.

De toename van storingen van 507 naar 586 in één jaar is opvallend. Dit betekent dat ProRail gemiddeld 1,6 storingen per dag registreerde in 2025, tegenover 1,4 per dag in 2024. Hoewel dit verschil klein lijkt, heeft het grote gevolgen voor reizigers en bedrijven die afhankelijk zijn van betrouwbaar treinvervoer. Elke storing kan leiden tot vertragingen van tientallen minuten tot uren, wat reizigers en werkgevers geld kost en het vertrouwen in het openbaar vervoer ondermijnt.

ProRail noemt verschillende oorzaken voor het oplopende aantal storingen. Een deel daarvan valt buiten de directe controle van de spoorbeheerder. Koperdiefstallen van spoorinfrastructuur, aanrijdingen met personen en voertuigen, en sabotage zijn voorbeelden van externe factoren die storingen veroorzaken. In 2025 registreerde ProRail volgens eigen opgave ongeveer 120 storingen die direct het gevolg waren van koperdiefstallen. Dit is een stijging van ongeveer 30 procent ten opzichte van 2024, wat wijst op een groeiend probleem met metalendiefstallen op het spoor.

Naast externe factoren zijn er ook technische problemen die ProRail zelf kan beïnvloeden. Defecte wissels, problemen met de bovenleiding en seinstoringen zijn structurele problemen die regelmatig voorkomen. Deze technische storingen zijn het gevolg van veroudering van de spoorinfrastructuur, onvoldoende onderhoud en gebrek aan investeringen in vernieuwing. De gemiddelde leeftijd van de Nederlandse spoorinfrastructuur is ongeveer 35 jaar, terwijl de technische levensduur van veel componenten rond de 30-40 jaar ligt. Dit betekent dat veel onderdelen aan vervanging toe zijn.

Tekorten in onderhoud en personeel

Volgens staatssecretaris Aartsen, die vorig jaar verantwoordelijk was voor het spoorbeleid, is een belangrijke oorzaak van de technische storingen het gebrek aan voldoende materieel en personeel voor onderhoud. ProRail zelf benoemt de "imperfecte onderhoudsmarkt" als een cruciaal probleem. Dit betekent dat ProRail moeite heeft om voldoende onderhoudspartners te vinden die beschikken over gekwalificeerd personeel en moderne apparatuur.

De onderhoudsmarkt voor spoorinfrastructuur is in Nederland relatief klein en geconcentreerd. Slechts enkele grote bedrijven beschikken over de specialistische kennis en apparatuur die nodig is voor onderhoud aan wissels, bovenleiding en seinsystemen. Deze bedrijven kampen zelf met personeelstekorten, omdat het werk specialistische training vereist en veel bedrijven moeite hebben om jongeren aan te trekken voor deze beroepen. Het gevolg is dat ProRail niet altijd kan beschikken over de benodigde capaciteit voor preventief onderhoud, wat leidt tot meer storingen.

De personeelstekorten in de onderhoudsbranche zijn aanzienlijk. Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) werken ongeveer 8.500 mensen in Nederland in beroepen gerelateerd aan spooronderhoud. Dit aantal is de afgelopen vijf jaar met ongeveer 12 procent gedaald, ondanks toenemende vraag naar onderhoud. Dit tekort wordt veroorzaakt door pensionering van ervaren medewerkers, onvoldoende instroom van jongeren en concurrentie van andere sectoren die hogere lonen bieden.

ProRail voert volgens eigen zeggen constructieve gesprekken met het ministerie over het terugdringen van het aantal storingen. Het bedrijf stelt voor om meer te investeren in preventief onderhoud, het vervangen van verouderde componenten en het aantrekken van meer onderhoudsmedewerkers. Dit vereist echter aanzienlijke extra investeringen. Ruwweg geschat zou het terugbrengen van het aantal storingen naar 450 per jaar (een reductie van 136 storingen) ongeveer 150 tot 200 miljoen euro extra jaarlijkse investeringen vereisen.

Gevolgen voor reizigers en bedrijven

De 586 storingen in 2025 hebben directe gevolgen gehad voor miljoen reizigers en talloze bedrijven. Elke storing leidt gemiddeld tot een vertraging van 30 tot 60 minuten voor reizigers op de betrokken route. Voor reizigers die dagelijks met de trein pendelen, betekent dit verloren tijd, hogere reiskosten en stress. Voor bedrijven die afhankelijk zijn van treinvervoer voor hun supply chain, betekent dit onzekerheid en extra kosten.

De economische impact van spoorstoringen is aanzienlijk. Onderzoek van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) uit 2024 schat dat spoorstoringen Nederland jaarlijks ongeveer 500 miljoen tot 800 miljoen euro kosten in verloren productiviteit, extra vervoerskosten en schadevergoedingen. Dit bedrag is gebaseerd op ongeveer 400 storingen per jaar. Met 586 storingen in 2025 kunnen de totale kosten worden geschat op 700 miljoen tot 1,1 miljard euro.

Voor bepaalde sectoren zijn spoorstoringen bijzonder schadelijk. Logistieke bedrijven die afhankelijk zijn van goederenvervoer per spoor, zoals distributiecentra en fabrieken, ondervinden directe gevolgen. Een storing van enkele uren kan leiden tot verstoringen in de supply chain die dagen doorwerken. Voor het toerisme en horeca zijn onbetrouwbare treinen ook problematisch, omdat reizigers minder geneigd zijn om met de trein naar bestemmingen te gaan als zij niet zeker kunnen zijn van aankomst op tijd.

De betrouwbaarheid van het spoor is ook van belang voor de ambitie van de Nederlandse regering om meer reizigers naar het openbaar vervoer te trekken. De regering wil het aantal treinreizigers van ongeveer 1,2 miljard per jaar (2024) verhogen naar 1,5 miljard per jaar in 2030. Dit vereist niet alleen meer treinen en betere diensten, maar vooral betrouwbaarheid. Storingen werken tegen deze ambitie in.

Regionale storingen en NS-prestaties

Naast de storingen op het landelijke spoor is het ministerie ook kritisch op de betrouwbaarheid van het treinverkeer op het regionale spoor. Ook daar waren in 2025 geregeld storingen en vertragingen. ProRail krijgt echter geen boete voor de regionale storingen, omdat het ministerie stelt dat deze problemen vooral het gevolg waren van vertragingen in het buitenland. Dit is een opmerkelijk standpunt, omdat ProRail ook verantwoordelijk is voor het regionale spoor in Nederland.

De Nederlandse Spoorwegen (NS), die het grootste deel van het personenvervoer verzorgt, krijgt van het ministerie juist complimenten. Volgens staatssecretaris Bertram reden NS-treinen vaak genoeg op tijd, waren zij niet te druk en waarderen reizigers de dienstverlening. Dit contrast is opvallend: ProRail krijgt een boete voor storingen, terwijl NS wordt geprezen ondanks dezelfde storingen. Dit wijst erop dat NS beter in staat is om storingen op te vangen en reizigers te informeren.

De NS behaalde in 2025 een punctualiteit van ongeveer 88 procent op het landelijke spoor en 85 procent op het regionale spoor. Dit betekent dat ongeveer 12 procent van de treinen meer dan 3 minuten vertraging had. Voor reizigers is dit nog steeds problematisch, maar het is beter dan in voorgaande jaren. De NS investeerde in 2025 ongeveer 400 miljoen euro in onderhoud en vernieuwing van het treinmaterieel, wat bijdroeg aan betere betrouwbaarheid.

Structuur van het Nederlandse spoor

ProRail is, in opdracht van de overheid, verantwoordelijk voor de aanleg, het onderhoud en de vernieuwing van het spoor in Nederland. Het bedrijf regelt ook de dagelijkse verkeersleiding en bepaalt welke treinen wanneer mogen rijden. ProRail is een 100 procent staatsbedrijf en valt onder het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het bedrijf heeft ongeveer 3.500 medewerkers en een jaarlijkse begroting van ongeveer 1,8 miljard euro.

De Nederlandse Spoorwegen (NS) regelt het grootste deel van het personenvervoer. De NS is verantwoordelijk voor de dienstregeling, het onderhoud aan treinen en de verkoop van vervoersbewijzen. De NS is een naamloze vennootschap waarvan de Nederlandse staat 100 procent eigenaar is. Het bedrijf heeft ongeveer 9.000 medewerkers en een jaarlijkse omzet van ongeveer 5 miljard euro.

Deze scheiding van verantwoordelijkheden tussen ProRail (infrastructuur) en NS (vervoer) is een bewuste keuze van de Nederlandse regering. Het doel was om meer concurrentie in het treinvervoer mogelijk te maken en de efficiëntie te verbeteren. In de praktijk blijkt deze scheiding echter ook tot problemen te leiden, omdat ProRail en NS elkaar kunnen de schuld geven voor storingen en vertragingen.

Vooruitzicht en vervolgstappen

ProRail zal naar verwachting maatregelen nemen om het aantal storingen in 2026 terug te brengen. Het bedrijf heeft aangekondigd meer te investeren in preventief onderhoud, het vervangen van verouderde componenten en het aantrekken van meer onderhoudsmedewerkers. Ook zal ProRail waarschijnlijk meer samenwerken met externe onderhoudspartners om capaciteit in te huren.

Het ministerie zal naar verwachting ook meer budget beschikbaar stellen voor spooronderhoud. In het regeerakkoord van 2025 is al voorzien in extra investeringen in spoorinfrastructuur, maar dit bedrag is nog niet voldoende om alle achterstanden in onderhoud in te halen. Experts schatten dat Nederland jaarlijks ongeveer 300 tot 400 miljoen euro extra nodig heeft voor spooronderhoud om de betrouwbaarheid op het gewenste niveau te brengen.

Voor reizigers en bedrijven is het belangrijk dat ProRail en het ministerie snel maatregelen nemen. De boete van 2,75 miljoen euro is een signaal dat het huidige niveau van betrouwbaarheid onacceptabel is. Als ProRail niet snel verbeteringen laat zien, zullen reizigers en bedrijven minder vertrouwen hebben in het openbaar vervoer en zal de ambitie om meer reizigers naar de trein te trekken moeilijker te realiseren zijn.