Wielerronde Veenendaal verliest organisatoren na 35 jaar: 'Zonder vrijwilligers geen koers'

Manolo Versteeg en Odin Kroon nemen dit weekend afscheid van wielerronde Veenendaal-Veenendaal. De twee vrijwilligers hebben 35 jaar lang de organisatie van de koers op hun schouders gedragen: zij regelen de start en finish, coördineren de veiligheid op de weg, begeleiden teams en vips, en zorgen voor de logistiek rond het evenement. Dit weekend is hun laatste wielerronde.

De wielerronde Veenendaal-Veenendaal is een van de oudste amateurwielerronden in Nederland. De koers wordt sinds 1991 jaarlijks georganiseerd en trekt honderden deelnemers uit Nederland en België. De route voert door het Utrechtse en Gelderse landschap, met start en finish in het centrum van Veenendaal. De koers is een vast onderdeel van het wielerseizoen en staat bekend om zijn goede organisatie en gezellige sfeer.

Versteeg en Kroon zijn al sinds de oprichting van de koers betrokken. Zij hebben de wielerronde zien groeien van een klein lokaal evenement naar een gevestigde traditie met honderden deelnemers en duizenden toeschouwers. Hun werk is grotendeels onzichtbaar: zij zorgen ervoor dat de koers veilig verloopt, dat deelnemers goed worden begeleid, en dat het evenement logistiek soepel afloopt. Dit werk vereist jarenlange ervaring, contacten met politie, brandweer, gemeente en lokale ondernemers, en een diep begrip van de route en de mogelijke risico's.

Het vertrek van Versteeg en Kroon stelt de wielerronde voor een groot probleem. Het is moeilijk om vrijwilligers te vinden die bereid zijn 35 jaar lang dezelfde taak uit te voeren. Veel jongere vrijwilligers willen meer flexibiliteit en minder binding aan één evenement. Bovendien zijn de eisen aan organisatie en veiligheid in de afgelopen jaren sterk toegenomen, wat meer professionalisering vereist.

Vrijwilligerswerk onder druk

Het vertrek van Versteeg en Kroon is onderdeel van een breder trend: vrijwilligerswerk in Nederland staat onder druk. Volgens onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is het aantal vrijwilligers in Nederland tussen 2020 en 2025 met ongeveer 8 procent gedaald. Dit geldt vooral voor langdurige vrijwilligerstaken, zoals het organiseren van evenementen.

De redenen zijn veelvoudig. Ten eerste is de bevolking vergrijsd: veel oudere vrijwilligers trekken zich terug vanwege gezondheid of andere prioriteiten. Ten tweede zijn jongere generaties minder geneigd zich langdurig aan één organisatie te binden. Ten derde zijn de eisen aan veiligheid, verzekering en professionalisering toegenomen, wat vrijwilligerswerk minder aantrekkelijk maakt. Ten vierde is de tijd die mensen beschikbaar hebben voor vrijwilligerswerk afgenomen door drukkere werkschema's en meer verplichtingen.

Voor sportorganisaties zoals wielerronden is dit een groot probleem. Veel amateurwielerronden worden volledig door vrijwilligers georganiseerd. Zonder deze vrijwilligers kunnen de koersen niet plaatsvinden. In de afgelopen vijf jaar zijn minstens tien amateurwielerronden in Nederland stopgezet vanwege gebrek aan vrijwilligers. Dit geldt vooral voor kleinere koersen in plattelandsgebieden.

De wielerronde Veenendaal-Veenendaal is groter dan veel andere amateurkoersen, maar staat toch voor dezelfde uitdaging. De organisatie heeft al jaren moeite om voldoende vrijwilligers te werven. Het vertrek van Versteeg en Kroon, die samen meer dan 70 jaar ervaring hebben, maakt de situatie acuter.

Economische impact op lokale ondernemers

De wielerronde Veenendaal-Veenendaal heeft aanzienlijke economische betekenis voor de stad Veenendaal en omgeving. De koers trekt jaarlijks ongeveer 3.000 tot 4.000 deelnemers en circa 5.000 tot 8.000 toeschouwers. Deze bezoekers geven geld uit in lokale restaurants, cafés, winkels en hotels.

Een gemiddelde bezoeker geeft naar schatting 25 tot 40 euro uit op een wielerronde: eten en drinken, parkeerkosten, souvenirs en diensten. Dit betekent dat de wielerronde jaarlijks tussen de 125.000 en 320.000 euro omzet genereert voor lokale ondernemers. Voor een stad als Veenendaal, met ongeveer 65.000 inwoners, is dit niet onbetekenend.

De wielerronde heeft ook indirecte economische effecten. Lokale bedrijven leveren diensten: catering, beveiliging, verkeersregelaars, medische ondersteuning, en verhuur van materiaal. Naar schatting zijn minstens 30 tot 50 lokale bedrijven en zelfstandigen betrokken bij de organisatie van de koers. Voor veel van deze ondernemers is de wielerronde een jaarlijks terugkerend inkomstenmoment.

Bovendien draagt de wielerronde bij aan de aantrekkelijkheid van Veenendaal als stad. Een goed georganiseerde wielerronde trekt aandacht van media, sponsoren en toeristen. Dit kan leiden tot meer bezoeken aan de stad en meer bekendheid. Voor een stad die zich wil profileren als sportstad, is dit waardevol.

Het risico is dat zonder goede opvolging van Versteeg en Kroon, de kwaliteit van de organisatie afneemt. Dit kan leiden tot minder deelnemers, minder toeschouwers, en minder uitgaven in de stad. In het ergste geval kan de wielerronde verdwijnen, wat voor lokale ondernemers een verlies van inkomsten betekent.

Professionalisering versus vrijwilligerswerk

Een mogelijke oplossing is professionalisering van de organisatie. In plaats van vrijwilligers kunnen betaalde medewerkers de organisatie op zich nemen. Dit zou waarschijnlijk kosten met zich meebrengen: naar schatting 15.000 tot 25.000 euro per jaar voor een halftijdse coördinator, plus kosten voor verzekering, administratie en training.

Deze kosten zouden kunnen worden gedekt door sponsoring, inschrijfgelden, of subsidies van de gemeente. Echter, veel amateurwielerronden hebben moeite om voldoende sponsoring te vinden. Veel lokale bedrijven hebben beperkte budgetten voor sponsoring, en grotere bedrijven zijn meer geïnteresseerd in grote evenementen.

Een andere mogelijkheid is het werven van jongere vrijwilligers en het beter organiseren van de taken. Dit zou kunnen betekenen dat de taken worden verdeeld over meer mensen, zodat niemand 35 jaar lang dezelfde taak hoeft uit te voeren. Dit vereist echter meer coördinatie en training.

De wielerronde Veenendaal-Veenendaal zal waarschijnlijk een combinatie van deze benaderingen moeten toepassen. Dit betekent waarschijnlijk dat de organisatie meer professioneel moet worden, terwijl vrijwilligers nog steeds een belangrijke rol spelen.

Vergelijking met andere wielerronden

Andere Nederlandse wielerronden hebben soortgelijke uitdagingen. De Ronde van Drenthe, een van de grootste amateurwielerronden in Nederland, heeft meer dan 100 vrijwilligers nodig om de koers te organiseren. De organisatie heeft in de afgelopen jaren moeite gehad om voldoende vrijwilligers te werven, vooral voor de meer onpopulaire taken zoals verkeersregelaars en medische ondersteuning.

De Omloop Het Nieuwsblad, een professionele wielerronde in België, heeft een veel groter budget en professionele staf. Dit maakt het makkelijker om de koers goed te organiseren, maar ook duurder. De inschrijfgelden zijn hoger, en de koers is meer commercieel.

De wielerronde Veenendaal-Veenendaal probeert een middenweg te vinden: een goed georganiseerde koers met een amateuristische sfeer. Dit vereist echter veel inzet van vrijwilligers. Het vertrek van Versteeg en Kroon stelt deze balans op de proef.

De wielerronde Veenendaal-Veenendaal zal moeten besluiten hoe het verder gaat. De organisatie heeft enkele opties:

Ten eerste kan de koers doorgaan met nieuwe vrijwilligers en coördinatoren. Dit vereist echter veel inspanning om nieuwe mensen te werven en in te werken.

Ten tweede kan de koers worden geprofessionaliseerd, met betaalde medewerkers en meer commercialisering. Dit zou de kwaliteit van de organisatie kunnen verbeteren, maar ook de sfeer kunnen veranderen.

Ten derde kan de koers worden afgebouwd of stopgezet. Dit zou voor lokale ondernemers en wielerliefhebbers een groot verlies zijn.

De komende maanden zullen uitwijzen welke koers de organisatie kiest. Voor Versteeg en Kroon eindigt dit weekend een lange periode van inzet en toewijding. Hun vertrek markeert het einde van een era, maar ook het begin van een nieuwe fase voor de wielerronde.