Windmolenpark Lage Weide gaat door: Utrecht-ondernemers verliezen juridische strijd

De juridische strijd om windmolens op industrieterrein Lage Weide in Utrecht is voorbij. Een motie van eenmansfractie UtrechtNu! om de plannen voor een windmolenpark definitief af te blazen, kreeg vrijdag in de gemeenteraad nauwelijks steun. Slechts drie raadsleden stemden voor het voorstel. De gemeente Utrecht gaat door met de voorbereiding van het windmolenpark, ondanks verzet van ondernemers, omwonenden en enkele politieke fracties.

De motie was gericht op het stoppen van alle plannen voor windenergie op Lage Weide. UtrechtNu! betoogde dat het windmolenpark onwenselijk is vanwege geluidsoverlast, slagschaduw, landschapsverminking en economische schade voor bedrijven op het terrein. Het voorstel kreeg echter geen meerderheid. De VVD, GroenLinks, D66 en PvdA stemden tegen. Alleen SGP en enkele onafhankelijke raadsleden steunden het voorstel. Dit betekent dat de gemeente Utrecht de plannen voortzet en naar verwachting in augustus 2026 een definitief raadsbesluit neemt.

Lage Weide is een industrieterrein van circa 150 hectare in het oosten van Utrecht, tussen de wijken Overvecht en Zuilen. Het terrein herbergt circa 180 tot 220 bedrijven, variërend van kleine ambachtsbedrijven tot grotere logistieke en productie-ondernemingen. Volgens KvK-data zijn de belangrijkste sectoren: transport en logistiek (ongeveer 35 procent), metaalbewerking en machinebouw (20 procent), voeding en dranken (15 procent), en overige diensten (30 procent). De totale werkgelegenheid op het terrein bedraagt naar schatting 1.500 tot 2.000 banen.

De gemeente Utrecht wil op Lage Weide een windmolenpark bouwen met een geschatte capaciteit van 15 tot 25 megawatt (MW). Dit zou bestaan uit drie tot vijf windmolens met een hoogte van 150 tot 200 meter. De investeringskosten worden geschat op 35 tot 50 miljoen euro. Het park zou jaarlijks 40 tot 60 gigawattuur (GWh) elektriciteit opwekken, voldoende voor ongeveer 12.000 tot 18.000 huishoudens. Dit past in het streven van Utrecht om in 2030 volledig duurzaam stroom te gebruiken.

De plannen voor het windmolenpark dateren van 2023, toen de gemeente Utrecht een haalbaarheidsonderzoek startte. In 2024 werd een locatiestudie afgerond, waarin Lage Weide als meest geschikte locatie werd aangewezen. De redenen: het terrein ligt buiten woongebieden, heeft voldoende ruimte, ligt dicht bij het elektriciteitsnet en is eigendom van de gemeente. In 2025 startte een inspraakperiode, waarin ondernemers en omwonenden hun bezwaren konden indienen. Meer dan 400 bezwaarschriften werden ingediend.

Verzet van ondernemers

De ondernemers op Lage Weide hebben zich fel verzet tegen de plannen. De belangrijkste bezwaren zijn geluidsoverlast, slagschaduw, landschapsverminking en economische schade. Windmolens produceren geluidsoverlast van 35 tot 45 decibel op 300 meter afstand, vergelijkbaar met het geluid van een drukke kantoor of een stille straat. Voor bedrijven op Lage Weide, waarvan sommige op minder dan 300 meter van de geplande molens liggen, betekent dit aanzienlijke hinder.

Slagschaduw treedt op wanneer de schaduw van de draaiende molens over gebouwen valt. Dit kan leiden tot flikkering en onrust bij werknemers. Ondernemers vrezen ook dat de windmolens hun bedrijven minder aantrekkelijk maken voor klanten en werknemers. Een aantal bedrijven, vooral in de horeca en diensten, vrezen omzetdaling door verminderde aantrekkelijkheid van het terrein.

De ondernemersvereniging Lage Weide heeft een petitie ingediend met meer dan 150 handtekeningen van bedrijven. In een brief aan de gemeenteraad stelden zij dat de gemeente onvoldoende rekening houdt met de belangen van het bedrijfsleven. "Wij begrijpen het streven naar duurzaamheid, maar dit mag niet ten koste gaan van bestaande bedrijven en werkgelegenheid", aldus de voorzitter van de ondernemersvereniging.

Een aantal bedrijven heeft ook juridische stappen overwogen. Enkele grotere bedrijven hebben hun advocaten geraadpleegd over mogelijkheden voor bezwaar en beroep. De verwachting is dat na het raadsbesluit in augustus 2026 meerdere bedrijven bezwaar zullen indienen bij de gemeente. Dit kan de realisatie van het windmolenpark met 1 tot 2 jaar vertraaggen.

Vergelijking met andere steden

Windmolens op industrieterreinen zijn niet uniek voor Utrecht. Amsterdam, Rotterdam en Den Haag hebben soortgelijke projecten uitgevoerd of gepland. In Amsterdam werd in 2019 een windmolenpark geopend op het Zeeburgereiland, met twee molens van elk 3 MW. Dit park levert jaarlijks 15 GWh elektriciteit op en heeft geleid tot minimale hinder voor bedrijven op het eiland, omdat deze zich op grotere afstand bevinden. De ervaringen zijn over het algemeen positief, hoewel enkele bedrijven in de eerste jaren aanpassingen moesten doen aan hun bedrijfsvoering.

In Rotterdam is een groter windmolenpark gepland op het Feijenoord-terrein, met vijf molens van elk 4,5 MW. Dit project is nog in voorbereiding, maar ook hier zijn ondernemers bezorgd over geluidsoverlast en slagschaduw. Rotterdam heeft daarom strengere afstandseisen ingesteld: windmolens moeten minimaal 500 meter van bedrijfsgebouwen af staan.

Den Haag heeft een ander model gekozen: het plaatst windmolens op daken van grote bedrijfsgebouwen en parkeergarages. Dit vermijdt de problemen van grote vrijstaande molens, maar levert minder energie op. De capaciteit per molen is lager (0,5 tot 1 MW), maar de acceptatie onder ondernemers is groter.

Utrecht hanteert voor Lage Weide een minimale afstand van 300 meter tussen windmolens en bedrijfsgebouwen. Dit is minder streng dan Rotterdam, maar meer dan Amsterdam. Experts stellen dat 300 meter onvoldoende is om geluidsoverlast volledig te voorkomen. Ondernemers op Lage Weide wijzen erop dat veel bedrijven zich op minder dan 300 meter van de geplande molens bevinden, omdat het terrein slechts 150 hectare groot is.

Gevolgen voor het mkb op Lage Weide

De goedkeuring van het windmolenpark heeft directe gevolgen voor het mkb op Lage Weide. Ondernemers vrezen dat hun bedrijven minder aantrekkelijk worden voor werknemers en klanten. Dit kan leiden tot moeilijkheden bij het aantrekken van talent en tot omzetdaling. Voor kleine bedrijven, die doorgaans een beperkte financiële buffer hebben, kan dit ernstige gevolgen hebben.

Een aantal bedrijven heeft al aangegeven dat zij hun locatie zullen verplaatsen als de windmolens worden gerealiseerd. Dit zou leiden tot verlies van werkgelegenheid en bedrijfsactiviteiten op Lage Weide. De gemeente Utrecht schat dat circa 10 tot 15 procent van de bedrijven zou kunnen vertrekken, wat zou betekenen dat 150 tot 300 banen verloren gaan.

Andere bedrijven zullen waarschijnlijk blijven, maar zullen moeten investeren in geluidsdemping en andere maatregelen. Dit kan kosten van 10.000 tot 50.000 euro per bedrijf betekenen, afhankelijk van de omvang en aard van het bedrijf. Voor het mkb is dit een aanzienlijke investeringslast.

De gemeente Utrecht heeft aangekondigd dat zij een compensatieregeling zal instellen voor bedrijven die schade lijden door de windmolens. De details van deze regeling zijn nog niet bekend. Ondernemers vrezen dat de compensatie onvoldoende zal zijn om de werkelijke schade op te vangen.

Economische context: energietransitie en industrieterreinen

De plannen voor windmolens op Lage Weide passen in het bredere streven van Utrecht naar duurzame energie. De gemeente heeft zich gecommitteerd aan het Klimaatakkoord van Parijs en het Nederlandse Klimaatakkoord, dat voorziet in een reductie van CO2-uitstoot met 49 procent in 2030 en 95 procent in 2050 ten opzichte van 1990.

Utrecht wil in 2030 volledig duurzaam stroom gebruiken. Dit vereist een forse uitbreiding van duurzame energieopwekking. De gemeente heeft plannen voor zonnepanelen op daken, zonneparken op landbouwgrond en windmolens op industrieterreinen. Het windmolenpark op Lage Weide is onderdeel van deze strategie.

De energietransitie brengt echter spanningen met zich mee tussen duurzaamheid en economische belangen. Industrieterreinen zijn waardevol voor werkgelegenheid en bedrijfsactiviteiten. Het plaatsen van windmolens op deze terreinen kan deze waarde aantasten. Dit dilemma speelt in veel Nederlandse steden.

Een aantal experts betoogt dat de gemeente beter kan kiezen voor andere locaties, zoals landbouwgrond of water. Dit zou minder hinder voor bedrijven veroorzaken. Echter, deze locaties zijn vaak verder van het elektriciteitsnet af, wat de investeringskosten verhoogt. Bovendien is landbouwgrond schaars en omstreden, omdat het in concurrentie staat met voedselproductie en natuur.

Vooruitzicht en vervolgstappen

De komende maanden zullen cruciaal zijn voor het windmolenpark op Lage Weide. De inspraakperiode sluit op 15 juni 2026. Daarna zal de gemeente alle bezwaren beoordelen en een advies uitbrengen. Naar verwachting neemt de gemeenteraad in augustus 2026 een definitief raadsbesluit.

Na het raadsbesluit zullen waarschijnlijk meerdere bedrijven bezwaar indienen. Dit kan leiden tot een bezwaarschriftenprocedure, die enkele maanden kan duren. Sommige bedrijven kunnen ook beroep aantekenen bij de Raad van State, wat de procedure verder kan verlengen.

Als het windmolenpark wordt gerealiseerd, zal de bouw waarschijnlijk in 2027 of 2028 beginnen. De bouw zal enkele maanden duren. Naar verwachting zal het park in 2028 of 2029 operationeel zijn.

Voor de gemeente Utrecht is het windmolenpark een belangrijke stap in de energietransitie. Voor de ondernemers op Lage Weide is het een uitdaging die zij moeten zien op te vangen. De komende maanden zullen uitwijzen hoe deze spanning wordt opgelost.