Woningbouw in Amersfoort stuit op verzet tegen betaald parkeren

De woningbouwplannen in Amersfoort zijn in een patstelling beland. Projectontwikkelaars zeggen dat hun bouwprojecten worden tegengehouden door lokaal verzet tegen betaald parkeren, terwijl de gemeente probeert woningtekort en verkeersdrukte tegelijk op te lossen. In de raadszaal van gisteravond 15 mei werd de spanning voelbaar toen ontwikkelaars, buurtbewoners en raadsleden elkaar frontaal tegenkwamen over de toekomst van het parkeerbeleid.

"Bouwprojecten worden gegijzeld", zei een ontwikkelaar volgens verslagen van de raadsvergadering. Het kernprobleem: veel nieuwbouwprojecten in Amersfoort staan gepland op locaties waar momenteel gratis parkeerplekken zijn. De gemeente wil deze plekken beperken of omzetten naar betaald parkeren om ruimte vrij te maken voor woningen en om automobilisten aan te moedigen minder te rijden. Maar buurtbewoners verzetten zich tegen betaald parkeren, omdat zij vrezen dat hun parkeerdruk alleen maar toeneemt.

Amersfoort telt ongeveer 160.000 inwoners en is een van de snelst groeiende steden in Nederland. De gemeente heeft zich tot doel gesteld om in de periode 2020-2030 minstens 10.000 nieuwe woningen te bouwen. Dit is nodig om het woningtekort aan te pakken en de stad aantrekkelijk te houden voor jongeren, gezinnen en werknemers. Momenteel zijn er in Amersfoort ongeveer 2.500 woningen per jaar nodig om aan de vraag te voldoen, maar de bouw loopt achter op deze doelstelling.

De gemeente heeft in 2023 een nieuw parkeerbeleid aangenomen dat voorziet in het geleidelijk uitbreiden van betaald parkeren in de stad. Het doel is tweeledig: meer ruimte creëren voor woningbouw en fietsverkeer, en automobilisten aanmoedigen om minder te rijden en meer gebruik te maken van openbaar vervoer en fietsen. Dit beleid sluit aan bij landelijke trends en EU-doelstellingen voor duurzame mobiliteit.

Het parkeerbeleid voorziet erin dat in bepaalde wijken betaald parkeren wordt ingevoerd, terwijl in andere wijken het aantal parkeerplekken wordt beperkt. Voor nieuwe bouwprojecten geldt dat ontwikkelaars minder parkeerplekken hoeven aan te leggen dan voorheen. In plaats van bijvoorbeeld 1,5 parkeerplekken per woning, kan nu volstaan worden met 0,8 tot 1,0 plek per woning. Dit scheelt ruimte en maakt projecten goedkoper en sneller realiseerbaar.

However, dit beleid stuit op forse tegenstand in buurtschappen. Bewoners vrezen dat zij hun auto niet meer kwijt kunnen en dat parkeerdruk in hun straten toeneemt. Veel huishoudens in Amersfoort hebben twee auto's en zijn afhankelijk van gratis parkeren op straat. Voor hen is betaald parkeren een extra belastingpost van 50 tot 100 euro per maand per auto.

Spanning tussen woningbouw en leefbaarheid

De spanning tussen woningbouw en leefbaarheid is niet uniek voor Amersfoort. In veel Nederlandse steden ontstaat dezelfde discussie. Gemeenten willen woningen bouwen om het woningtekort aan te pakken, maar buurtbewoners willen niet dat hun leefomgeving verandert. Dit leidt tot conflicten over parkeren, groen, geluidsoverlast, verkeersveiligheid en schoolcapaciteit.

In Amsterdam, Utrecht en Rotterdam hebben gemeenten al jaren betaald parkeren ingevoerd en zien zij dat dit inderdaad leidt tot minder auto's in de stad. Tegelijkertijd ontstaat er verzet in wijken waar betaald parkeren wordt ingevoerd. Veel steden proberen dit op te vangen door inwonerparticipatie, compensatieregels voor bewoners en geleidelijke invoering.

Amersfoort probeert een soortgelijke aanpak. Het parkeerbeleid voorziet in verschillende zones met verschillende tarieven en regels. In het centrum en rond stations is betaald parkeren al ingevoerd. In woonwijken wordt betaald parkeren geleidelijk uitgebreid. Bewoners krijgen vaak korting op parkeervergunningen. Maar dit is blijkbaar niet genoeg om verzet te voorkomen.

De projectontwikkelaars zeggen dat zij niet kunnen bouwen zonder duidelijkheid over parkeren. Als zij niet weten hoeveel parkeerplekken zij moeten aanleggen, kunnen zij hun projecten niet financieel doorrekenen. Veel projecten zijn al marginaal rendabel door stijgende bouwkosten, personeelstekorten en renteverhogingen. Onzekerheid over parkeerplekken kan het verschil betekenen tussen een haalbaar en een onhaalbaar project.

De gemeente Amersfoort zit in een lastig parket. Aan de ene kant wil zij woningen bouwen en het woningtekort aanpakken. Aan de andere kant wil zij bestaande bewoners niet tegen zich in het harnas jagen. Raadsleden van verschillende partijen hebben gisteravond hun zorgen geuit over zowel woningbouw als leefbaarheid.

Een aantal raadsleden stelt voor om het parkeerbeleid aan te scherpen en sneller betaald parkeren in te voeren. Zij zeggen dat dit nodig is om woningbouw mogelijk te maken en dat automobilisten moeten accepteren dat parkeren niet gratis kan blijven. Andere raadsleden pleiten voor voorzichtigheid en willen eerst onderzoeken hoe betaald parkeren in bestaande wijken uitwerkt voordat zij nieuwe projecten goedkeuren.

Gevolgen voor projectontwikkelaars en woningmarkt

De huidige patstelling heeft directe gevolgen voor projectontwikkelaars. Enkele grote projecten in Amersfoort liggen stil of zijn vertraagd omdat onduidelijkheid bestaat over parkeerplekken. Dit betreft onder meer woningbouwprojecten in de wijken Vathorst, Zielhorst en rond het station.

Vathorst is een grote uitbreidingswijk aan de rand van Amersfoort met plannen voor 5.000 tot 7.000 woningen. Dit project loopt al jaren en is nog niet voltooid. Zielhorst is een ander groot project met plannen voor 2.000 tot 3.000 woningen. Rond het station zijn plannen voor gemengde projecten met woningen, kantoren en winkels.

Als deze projecten vertraging oplopen, betekent dit dat het woningtekort in Amersfoort niet wordt opgelost. Dit kan leiden tot hogere huizenprijzen en huurprijzen, wat de stad minder aantrekkelijk maakt voor jongeren en gezinnen met lagere inkomens. Ook werkgevers kunnen moeite hebben om personeel aan te trekken als huisvesting schaars en duur is.

Voor projectontwikkelaars betekent vertraging verlies van rendement. Bouwkosten stijgen, financieringskosten lopen op en marktomstandigheden kunnen veranderen. Een project dat vandaag haalbaar is, kan over twee jaar onhaalbaar zijn. Dit kan ertoe leiden dat ontwikkelaars hun plannen schrappen of naar andere gemeenten uitwijken.

De bouwsector in Nederland telt ongeveer 120.000 bedrijven en biedt werk aan 450.000 mensen. Veel van deze bedrijven zijn afhankelijk van een stabiele stroom van bouwprojecten. Vertraging in grote projecten als Vathorst en Zielhorst kan gevolgen hebben voor werkgelegenheid in Amersfoort en omgeving.

Vooruitzicht en mogelijke oplossingen

De gemeente Amersfoort zal in de komende weken en maanden moeten bepalen hoe zij verder gaat. Enkele mogelijke routes:

Een eerste optie is om het parkeerbeleid aan te scherpen en sneller betaald parkeren in te voeren. Dit geeft projectontwikkelaars duidelijkheid en maakt woningbouw mogelijk. Maar dit riskeert verder verzet van buurtbewoners.

Een tweede optie is om meer tijd te nemen en eerst onderzoeken uit te voeren naar de effecten van betaald parkeren in bestaande wijken. Dit geeft meer inzicht in hoe bewoners reageren, maar vertraagt woningbouw.

Een derde optie is om alternatieve oplossingen te zoeken. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat projectontwikkelaars minder parkeerplekken aanleggen, maar wel investeren in deelautomobielen, fietsparkeerplaatsen of openbaar vervoer. Dit kan de weerstand tegen betaald parkeren verminderen.

Een vierde optie is om betaald parkeren in te voeren, maar bewoners te compenseren met lagere belastingen of andere voordelen. Dit kan de acceptatie vergroten.

De raad zal naar verwachting in juni of juli een besluit nemen over de toekomst van het parkeerbeleid. Tot die tijd blijven veel bouwprojecten in onzekerheid. Voor projectontwikkelaars, bewoners en de gemeente Amersfoort is dit een cruciaal moment. De uitkomst bepaalt niet alleen hoe Amersfoort eruit zal zien over tien jaar, maar ook of de stad kan groeien en aantrekkelijk blijft.