Amersfoortse jongerencentra botsen op nachtelijke uitzendingsregels tijdens WK voetbal

Jongerencentra, buurthuizen en cafés in Amersfoort lopen tegen wettelijke sluitingstijdregels aan bij het uitzenden van het Wereldkampioenschap voetbal in juni 2026. Omdat sommige wedstrijden 's nachts worden gespeeld, kunnen ondernemers en vrijwilligers hun deuren niet openhouden zonder tegen lokale regelgeving in te gaan. De politieke fractie KeiHart voor Amersfoort dient vandaag een motie in bij de gemeenteraad om de regels voor de duur van het toernooi te versoepelen.

Het probleem ontstaat door de internationale voetbalkalender. Het WK 2026 vindt plaats in de Verenigde Staten en Mexico, wat betekent dat wedstrijden op verschillende tijdstippen worden afgewerkt. De groepsfase, die van 12 tot 27 juni loopt, begint meestal tussen 20:00 en 23:00 uur Nederlandse tijd. De knock-outfase, vanaf 28 juni, begint echter steeds later: achtste finales starten rond 22:00 uur, kwartfinales rond 23:00 uur, en halve finales en finale kunnen tot 02:00 uur 's ochtends doorlopen.

Amersfoort hanteert, zoals de meeste Nederlandse gemeenten, sluitingstijdregels voor horecazaken en jongerencentra. Cafés en bars moeten doorgaans om 01:00 of 02:00 uur sluiten op weekdagen en weekends, afhankelijk van de buurt en het type zaak. Jongerencentra hebben vaak nog strengere regels en moeten tussen 23:00 en 00:30 uur sluiten. Deze regels zijn ingesteld om overlast, geluidsoverlast en veiligheidsrisico's in woonwijken te minimaliseren.

Voor horecaondernemers en jongerencentra betekent dit een dilemma. Een voetbalwedstrijd die om 22:00 uur begint, duurt minstens 100 minuten (inclusief pauze). Wedstrijden in latere fasen van het toernooi kunnen tot 02:00 uur of later doorlopen. Ondernemers die hun zaak openhouden tot het einde van de wedstrijd, riskeren boetes of andere handhavingsmaatregelen. Voor jongerencentra, waar veel vrijwilligers werken, is het risico nog groter omdat zij minder financiële buffer hebben om boetes op te vangen.

De motie van KeiHart vraagt de gemeenteraad van Amersfoort om voor de duur van het WK (12 juni tot 13 juli 2026) een tijdelijke uitzondering in te stellen op de sluitingstijdregels. Dit zou horecaondernemers en jongerencentra toestaan om hun deuren open te houden zolang een WK-wedstrijd wordt uitgezonden. De fractie stelt dat dit een unieke gelegenheid is om de gemeenschap samen te brengen rond een groot sportevenement, en dat het voorkomen van uitzending van wedstrijden onnodig verlies van inkomsten en sociale cohesie betekent.

Economische impact op horecabedrijven

Voor horecaondernemers in Amersfoort kan het niet kunnen uitzenden van nachtelijke WK-wedstrijden aanzienlijke financiële gevolgen hebben. Een voetbalwedstrijd trekt doorgaans 30 tot 150 bezoekers naar een café, afhankelijk van de grootte en locatie van de zaak. Bij een gemiddelde consumptie van 3 tot 5 drankjes per persoon per wedstrijd, tegen gemiddelde prijzen van 4 tot 6 euro per drankje, kan een enkele wedstrijd 400 tot 4.500 euro omzet opleveren.

De knock-outfase van het WK bestaat uit 16 wedstrijden (achtste finales, kwartfinales, halve finales en finale). Hiervan worden minstens 8 wedstrijden na middernacht gespeeld. Voor een gemiddelde café in Amersfoort betekent het niet kunnen uitzenden van deze wedstrijden een geschat omzetverlies van 3.200 tot 36.000 euro over de periode van het toernooi. Voor kleinere cafés of jongerencentra, waar omzet uit voetbalwedstrijden een groter percentage van de totale inkomsten uitmaakt, kan dit verlies kritiek zijn.

Bovendien hebben veel horecaondernemers al investeringen gedaan in voorbereiding op het WK: het huren van extra schermen, het inkopen van extra dranken en snacks, en het inroosteren van extra personeel. Als zij deze wedstrijden niet kunnen uitzenden, kunnen zij deze investeringen niet terugverdienen.

Voor jongerencentra is de situatie anders maar even ernstig. Veel jongerencentra zijn afhankelijk van subsidies en donaties, en hebben beperkte inkomsten uit activiteiten. Het uitzenden van voetbalwedstrijden is een manier om jongeren naar het centrum te trekken, hen samen te brengen en de sociale cohesie te versterken. Het niet kunnen uitzenden van wedstrijden betekent gemiste kansen om jongeren te bereiken en hun betrokkenheid bij het centrum te vergroten.

Precedent in andere Nederlandse steden

Andere Nederlandse steden hebben in het verleden al uitzonderingen ingesteld op sluitingstijdregels voor grote sportevenementen. Amsterdam stelde tijdens het Europees Kampioenschap voetbal 2020 (gespeeld in 2021) uitzonderingen in op sluitingstijdregels voor horecazaken in het centrum. Rotterdam deed hetzelfde voor de Olympische Spelen 2024 (hoewel deze niet in Rotterdam plaatsvonden, stelde de stad wel uitzonderingen in voor publieke uitzendingen). Utrecht versoepelde de regels voor de Giro d'Italia in 2021.

Deze precedenten tonen aan dat gemeenten bereid zijn om regelgeving flexibel toe te passen voor grote sportevenementen, mits dit op een gecontroleerde manier gebeurt. Meestal worden uitzonderingen beperkt in tijd (alleen voor de duur van het evenement) en plaats (alleen in bepaalde zones of voor bepaalde soorten zaken).

Gevolgen voor jongerenwerk en sociale cohesie

Voor jongerencentra is het belang van het kunnen uitzenden van WK-wedstrijden groter dan alleen financieel. Jongerencentra spelen een belangrijke rol in het voorkomen van jeugdcriminaliteit, het bevorderen van sociale integratie en het bieden van een veilige plek voor jongeren. Grote sportevenementen als het WK bieden gelegenheid om jongeren samen te brengen rond een gezamenlijke interesse.

Amersfoort telt naar schatting 15 tot 25 horecazaken en jongerencentra die WK-wedstrijden uitzenden. Samen bereiken zij honderden jongeren en volwassenen per wedstrijd. Het niet kunnen uitzenden van nachtelijke wedstrijden betekent dat deze groepen niet samen kunnen kijken, wat de sociale cohesie en gemeenschapszin kan schaden.

Bovendien kunnen jongeren die niet naar een café kunnen gaan (omdat zij nog geen 18 zijn) naar jongerencentra gaan. Als deze gesloten zijn, kunnen zij alleen thuis kijken, wat minder aantrekkelijk is en minder bijdraagt aan sociale binding.

Regelgeving en handhaving

De sluitingstijdregels in Amersfoort zijn vastgesteld in het Algemeen Plaatselijk Verordening (APV) en het Horeca- en Inrichtingenreglement. Deze regelgeving is ingesteld om overlast te voorkomen en de leefbaarheid in woonwijken te beschermen. Handhaving gebeurt door de gemeente en de politie.

Een tijdelijke uitzondering op deze regelgeving zou moeten worden vastgesteld door de gemeenteraad en zou duidelijke voorwaarden moeten bevatten. Bijvoorbeeld: uitzonderingen gelden alleen voor het uitzenden van WK-wedstrijden, alleen voor zaken die vooraf registreren, alleen in bepaalde wijken, en alleen zolang de wedstrijd duurt. Dit voorkomt misbruik en zorgt ervoor dat de regelgeving niet volledig wordt ondergraven.

De motie van KeiHart zal waarschijnlijk worden behandeld in de gemeenteraad van Amersfoort in de komende weken. De fractie heeft waarschijnlijk steun van andere fracties, omdat het voorstel breed draagvlak heeft onder horecaondernemers, jongerencentra en inwoners.

De gemeenteraad zal moeten afwegen tussen twee belangen: enerzijds het voorkomen van overlast en het handhaven van leefbaarheid in woonwijken, anderzijds het ondersteunen van ondernemers en jongerencentra en het bevorderen van sociale cohesie. Gezien de precedenten in andere steden en het brede draagvlak voor het voorstel, is het waarschijnlijk dat de raad een positieve beslissing neemt.

Als de motie wordt aangenomen, zal de gemeente moeten bepalen welke zaken in aanmerking komen voor uitzonderingen, welke wijken betrokken zijn, en hoe handhaving zal plaatsvinden. Dit vereist coördinatie tussen de gemeente, de politie en de horecaondernemers.

Voor horecaondernemers en jongerencentra in Amersfoort is dit een belangrijke zaak. Het kunnen uitzenden van alle WK-wedstrijden kan het verschil betekenen tussen een winstgevend toernooi en aanzienlijk omzetverlies. Voor de gemeente is dit een kans om te tonen dat zij ondernemers en gemeenschapsinitiatieven ondersteunt, zelfs als dit betekent dat regelgeving flexibel moet worden toegepast.