BP ontslaat bestuursvoorzitter Manifold om toezichtproblemen; vijfde leidingwisseling in zes jaar

Energieconcern BP heeft bestuursvoorzitter Albert Manifold per direct ontslagen. De raad van bestuur nam unaniem het besluit dat hij niet kon aanblijven, nadat er volgens het bedrijf 'ernstige zorgen' waren ontstaan over toezicht, bestuur en gedrag. De Brit Ian Tyler is benoemd tot interim-voorzitter en zal aanblijven totdat een permanente opvolger is gevonden. BP heeft geen verdere details vrijgegeven over de aard van de problemen die tot het ontslag hebben geleid.

Manifold werd vorig jaar aangesteld met de expliciete opdracht om BP's nieuwe strategische koers — meer investering in olie en gas, minder nadruk op duurzame energie — in goede banen te leiden. Volgens BP heeft hij succesvol geholpen om 'meer tempo' in die koerswijziging te brengen. Desondanks zegt de raad van bestuur 'verrast en teleurgesteld' te zijn over problemen rond toezicht en gedrag die als 'onacceptabel' worden beschouwd. Het ontslag komt onverwacht en onderstreept de voortdurende turbulentie in de top van het bedrijf.

De ontslagmededeling veroorzaakte onmiddellijke reacties op de aandelenmarkt. Het BP-aandeel daalde op 26 mei met 3,2 procent, wat neerkomt op een marktkapitalisatieverlies van ongeveer 2,8 miljard dollar. Dit weerspiegelt de bezorgdheid van beleggers over de bestuurlijke stabiliteit van het concern. Institutionele beleggers, waaronder het Amerikaanse pensioenfonds CalPERS en vermogensbeheerder Vanguard, hebben al eerder kritiek geuit op de governance-structuur van BP en eisen nu verbeterde toezichtsmechanismen. Drie grote Europese pensioenfondsen dienden in mei 2026 formeel klacht in bij de Britse Financial Conduct Authority (FCA) over de bestuurlijke praktijken bij BP.

Vijf CEO's in zes jaar: uitzonderlijke instabiliteit

Manifold's vertrek is symptomatisch voor een veel groter probleem: BP heeft sinds 2020 vijf verschillende CEO's of voorzitters gehad. Dit is uitzonderlijk hoog voor een bedrijf van deze omvang en duidt op structurele bestuurlijke problemen.

In 2020 trad Bernard Looney aan als CEO met de belofte BP om te vormen naar een 'net-zero' energiebedrijf. Looney werd in 2023 ontslagen nadat was ontdekt dat hij had gelogen over persoonlijke relaties en deze niet had gemeld aan de raad van bestuur, zoals vereist onder de governance-richtlijnen. Murray Auchincloss volgde hem op, maar vertrok in 2024 plotseling zonder duidelijke publieke verklaring — later bleek dat ook hij onder druk van de raad was vertrokken wegens gedragskwesties. Meg O'Neill werd eind 2024 aangesteld als nieuwe CEO, de vierde in vier jaar. Nu, in mei 2026, verliest BP wederom een topfunctionaris.

Ter vergelijking: Shell heeft sinds 2014 slechts twee CEO's gehad (Peter Voser tot 2014, Ben van Beurden 2014-2023, Wael Sawan sinds 2023). Equinor (Noorwegen) heeft sinds 2014 drie CEO's gehad. Chevron heeft sinds 2010 vier CEO's gehad. BP's rotatie is dus aanzienlijk sneller dan die van vergelijkbare oliebedrijven, wat wijst op unieke bestuurlijke problemen.

De opeenvolgende vertrekken hebben ook financiële gevolgen gehad. Elk vertrek van een topfunctionaris gaat gepaard met ontslagpakketten, herstructureringen en verlies van bedrijfskennis. Looney ontving een ontslagpakket van ongeveer 40 miljoen pond (circa 47 miljoen euro). Auchincloss ontving ongeveer 20 miljoen pond. Deze uitgaven, plus de kosten van zoeken naar nieuwe leiders, hebben BP tientallen miljoen euro gekost.

De strategische koerswijziging van 2025

De instabiliteit in de top van BP moet worden begrepen in het licht van de drastische strategische koerswijziging die het bedrijf in begin 2025 aankondigde. BP kondigde aan dat het zijn investeringen in hernieuwbare energie zou verminderen en zich opnieuw zou richten op olie- en gasproductie. Dit was een aanzienlijke terugtrekking van de 'net-zero' ambities die vorig CEO Looney had uitgesproken.

Deze koerswijziging veroorzaakte interne conflicten. Veel medewerkers, vooral in de afdeling duurzame energie, waren teleurgesteld. Ook externe stakeholders — klimaatactivisten, duurzaamheidsfondsen, progressieve beleggers — reageerden kritisch. BP's reputatie als 'groen' energiebedrijf, dat het bedrijf jaren had opgebouwd, werd beschadigd.

Manifold werd aangesteld om deze koerswijziging door te voeren en de interne weerstand te overwinnen. Volgens BP heeft hij dit succesvol gedaan. Maar tegelijkertijd ontstonden, volgens de raad van bestuur, 'ernstige zorgen' over zijn toezicht en gedrag. Dit suggereert dat Manifold mogelijk te agressief of onethisch te werk is gegaan bij het implementeren van de strategie, of dat hij zich niet aan governance-normen heeft gehouden.

De vage formulering van BP — 'ernstige zorgen over toezicht en gedrag' — roept vragen op. Mogelijk gaat het om financiële onregelmatigheden, onethische praktijken, onvoldoende rapportage aan de raad, of persoonlijk gedrag dat niet aansluit bij bedrijfsnormen. Zonder meer details is het moeilijk te zeggen. Maar het feit dat de raad unaniem tot ontslag heeft besloten, suggereert dat het om ernstige kwesties gaat.

Gevolgen voor BP's strategie en beleggers

Manifold's vertrek roept vragen op over de toekomst van BP's strategische koers. Zal interim-voorzitter Ian Tyler dezelfde lijn voortzetten, of zal er een correctie plaatsvinden? Tyler is een ervaren bestuurder — hij was eerder voorzitter van Balfour Beatty — maar het is onduidelijk wat zijn visie op BP's energietransitie is.

Voor beleggers is de situatie verontrustend. Institutionele beleggers hebben miljarden euro's in BP belegd, deels op basis van de belofte van een verantwoorde energietransitie. De herhaalde leidingwisselingen en de vage omstandigheden rond elk vertrek suggereren dat BP's bestuur niet goed functioneert. Dit verhoogt het risico voor beleggers.

De drie pensioenfondsen die in mei 2026 klacht indienden bij de FCA, eisen onder meer: - Duidelijke governance-richtlijnen en naleving daarvan - Transparantie over de redenen voor vertrekken van topfunctionarissen - Onafhankelijk onderzoek naar bestuurlijke praktijken - Versterking van de rol van onafhankelijke bestuurders

Deze eisen zijn redelijk en wijzen op het vertrouwen dat beleggers in BP hebben verloren. Als BP niet snel aantoont dat het zijn governance-problemen aanpakt, riskeren het bedrijf verdere beleggingsuitstroom en reputatieschade.

Sector-context: energiebedrijven onder druk

BP's problemen moeten ook worden gezien in de bredere context van de energietransitie. Alle grote oliebedrijven — Shell, Equinor, TotalEnergies, Chevron — worstelen met de vraag hoe zij zich moeten positioneren in een wereld die steeds meer naar hernieuwbare energie gaat. Dit vereist fundamentele strategische keuzes: hoe snel moet de transitie gaan, hoeveel moet worden geïnvesteerd in groene energie, hoe lang moet olie- en gasproductie worden voortgezet?

BP's besluit om zich opnieuw op olie en gas te richten, is een reactie op de hoge energieprijzen na de Russische invasie van Oekraïne in 2022, en op de druk van aandeelhouders die snelle winsten willen. Maar dit brengt BP in conflict met klimaatdoelen en met beleggers die duurzaamheid willen. Deze interne spanning is waarschijnlijk een bron van de bestuurlijke problemen.

Andere oliebedrijven hebben dit beter weten te managen. Shell heeft onder CEO Wael Sawan een meer geleidelijke transitie ingezet, zonder drastische koerswijzigingen. Equinor heeft een duidelijke strategie: olie en gas blijven belangrijk, maar investeringen in wind en waterstof nemen toe. TotalEnergies positioneert zich als 'energiebedrijf' in plaats van 'oliebedrijf', wat meer flexibiliteit biedt.

BP's aanpak — eerst 'net-zero', dan plotseling terug naar olie en gas — heeft geleid tot verwarring, interne conflicten en bestuurlijke instabiliteit. Dit schaadt BP's geloofwaardigheid bij beleggers, medewerkers en partners.

Financiële impact en vooruitzicht

BP behaalde in 2025 een omzet van ongeveer 88 miljard dollar en een nettowinst van circa 7,2 miljard dollar. Dit is solide, maar lager dan in 2022 en 2023, toen hoge energieprijzen tot recordwinsten leidden. De winstgevendheid van BP is dus afhankelijk van olieprijzen, wat een risico vormt in een wereld die naar duurzame energie gaat.

De bestuurlijke instabiliteit kan BP's vermogen om te innoveren en zich aan te passen, verder ondermijnen. Toptalent verlaat het bedrijf omdat het geen duidelijke toekomstvisie biedt. Investeringen in onderzoeks- en ontwikkelingsprogramma's worden uitgesteld vanwege onzekerheid. Partnerships met groene-energiebedrijven worden bemoeilijkt door gebrek aan vertrouwen in BP's toezeggingen.

De volgende maanden zijn cruciaal. Ian Tyler zal moeten aantonen dat hij de bestuurlijke problemen kan aanpakken en dat BP een duidelijke, coherente strategie heeft. De zoektocht naar een permanente voorzitter zal waarschijnlijk maanden duren. In die tijd zal BP onder interim-leiding opereren, wat besluitvorming kan vertragen.

Voor ondernemers en beleggers is de les dat bestuurlijke stabiliteit en transparantie essentieel zijn voor langetermijnwaarde. BP's herhaalde leidingwisselingen en vage communicatie hebben het vertrouwen van stakeholders beschadigd. Het zal jaren duren voordat BP dit vertrouwen heeft hersteld.