KNVB schrapt verhuizingsplannen: miljoenenbesluit houdt voetbalbond in Zeist

De KNVB blijft in Zeist. De voetbalbond heeft besloten zijn voetbalcampus niet te verplaatsen en zet in op uitbreiding en renovatie van de huidige locatie aan de Woudenbergseweg. Dit besluit betekent een einde aan jaren van onzekerheid over de toekomst van de Nederlandse voetbalbond in de gemeente Zeist.

De KNVB had sinds 2022 actief naar alternatieven gezocht. De bond wilde uitbreiden vanwege groeiende ambities op het gebied van jeugdopleiding, vrouwenvoetbal en professionalisering van de trainersopleidingen. De huidige campus van circa 45 hectare bleek ontoereikend voor deze plannen. Uitbreiding op dezelfde locatie werd echter bemoeilijkt door planologische beperkingen: de gemeente Zeist en de provincie Utrecht wilden geen verdere uitbreiding van het sportcomplex in het groene gebied rond Zeist.

Deze planologische kaders zijn onderdeel van een breder beleid om de Utrechtse groenzone te beschermen. De regio Utrecht heeft zich gecommitteerd aan het behoud van landbouwgrond en natuurgebieden, onderdeel van de Nationale Ecologische Hoofdstructuur (NEHS). Een uitbreiding van de KNVB-campus zou betekend hebben dat minimaal 5 tot 10 hectare landbouwgrond zou worden omgezet naar sportterrein. Dit stuitte op verzet van milieuorganisaties, agrariërs en lokale bewoners.

Door deze planologische impasse begon de KNVB in 2023 serieus naar verhuizingsalternatieven te kijken. De bond onderzocht locaties in andere regio's, waaronder Noord-Brabant, Gelderland en Noord-Holland. Enkele locaties werden concreet onderzocht, waaronder terreinen in de buurt van Eindhoven, Arnhem en Amsterdam. De KNVB stelde zich voor dat een nieuwe campus op een meer centrale locatie in Nederland zou kunnen worden gebouwd, met betere bereikbaarheid en meer ruimte voor uitbreiding.

Een verhuizing zou echter aanzienlijke kosten met zich meebrengen. De huidige campus in Zeist is sinds 1967 in gebruik en is in de loop der jaren meerdere keren gerenoveerd en uitgebreid. De waarde van het terrein, gebouwen en faciliteiten wordt geschat op minimaal 150 tot 200 miljoen euro. Een verhuizing zou betekenen dat de KNVB dit terrein zou moeten verkopen, wat op de huizenmarkt van 2024-2025 onzeker was vanwege de economische situatie. Bovendien zou de bouw van een nieuwe campus op een andere locatie minimaal 80 tot 120 miljoen euro kosten, afhankelijk van de grootte en de faciliteiten.

De KNVB berekende dat een verhuizing, inclusief sloopkosten, bouwkosten, verhuiskosten en operationele verstoringen, zou uitkomen op 200 tot 250 miljoen euro. Dit bedrag zou moeten worden gefinancierd uit reserves, leningen of sponsoring. De KNVB heeft echter geen reserves van deze omvang. Een lening zou betekenen dat de bond jarenlang hoge rentelasten zou dragen, wat de financiële gezondheid zou aantasten. Sponsoring voor een verhuizing zou moeilijk te realiseren zijn, omdat sponsors liever investeren in voetbalactiviteiten dan in vastgoedprojecten.

Planologische doorbraak in Zeist

De doorbraak kwam in 2025, toen de gemeente Zeist en de KNVB intensiever gingen samenwerken aan een herziening van het bestemmingsplan. In plaats van uitbreiding naar buiten, zou de KNVB zich kunnen richten op verdichting en modernisering van de bestaande campus. Dit betekent dat de voetbalbond kan investeren in nieuwe gebouwen, betere faciliteiten en efficiëntere inrichting van het terrein, zonder extra grond te gebruiken.

Deze benadering sluit beter aan bij de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente Zeist en de provincie Utrecht. In plaats van groen om te zetten in beton, gaat het om het optimaliseren van bestaande ruimte. De KNVB kan bijvoorbeeld bestaande voetbalvelden vervangen door velden met betere drainage en kunstgras, waardoor meer intensief gebruik mogelijk wordt. Bovendien kunnen gebouwen worden gesloopt en vervangen door modernere, energiezuinigere constructies.

De gemeente Zeist steunt dit plan, omdat het de KNVB in de gemeente houdt en tegelijkertijd de groene omgeving beschermt. Voor Zeist is de KNVB een belangrijke werkgever en economische motor. De campus biedt werkgelegenheid aan circa 350 tot 400 personen, waaronder trainers, administratief personeel, onderhoudspersoneel en beveiligingspersoneel. Daarnaast trekt de KNVB jaarlijks tienduizenden bezoekers naar Zeist, wat voordeel biedt voor lokale restaurants, hotels en winkels.

Economische impact op Zeist en regio Utrecht

De beslissing van de KNVB om in Zeist te blijven heeft aanzienlijke economische gevolgen voor de gemeente en de regio Utrecht. Zeist is een gemeente met circa 62.000 inwoners en een sterke focus op sport en recreatie. De KNVB-campus is een van de grootste werkgevers in de gemeente en draagt jaarlijks naar schatting 25 tot 35 miljoen euro bij aan de lokale economie, inclusief directe uitgaven door werknemers, bezoekers en toeleveranciers.

Een vertrek van de KNVB zou voor Zeist een aanzienlijk economisch verlies hebben betekend. De gemeente zou niet alleen werkgelegenheid verliezen, maar ook vastgoedwaarde. Het KNVB-terrein is een van de grootste vastgoedpercelen in Zeist en zou moeilijk een nieuwe bestemming hebben gevonden. Herbestemming naar woningbouw zou jaren hebben geduurd en zou hebben geleid tot juridische geschillen met milieuorganisaties.

Voor de regio Utrecht is de KNVB ook van belang. De bond trekt bezoekers van buiten de regio aan, wat voordeel biedt voor hotels, restaurants en vervoersbedrijven. Bovendien is de KNVB een belangrijke partner voor lokale voetbalclubs, scholen en sportverenigingen. Een vertrek zou deze netwerken hebben verstoord.

De beslissing om in Zeist te blijven en te investeren in modernisering biedt ook kansen voor lokale bedrijven. Bouwbedrijven, architecten, ingenieurs en onderaannemers zullen betrokken zijn bij de renovatie en modernisering van de campus. De KNVB zal naar schatting 50 tot 80 miljoen euro investeren in de komende 5 tot 10 jaar, wat werkgelegenheid en economische activiteit in de regio zal genereren.

Vergelijking met andere sportbonden

De KNVB is niet de enige sportbond die zich in de afgelopen jaren heeft moeten bezinnen op de toekomst van haar huisvesting. De Koninklijke Nederlandse Atletiekunie (KNAU) verhuisde in 2015 van Papendal in Arnhem naar een nieuw onderkomen in Utrecht, wat een investering van circa 15 miljoen euro kostte. De Nederlandse Zwembond verhuisde in 2018 van Arnhem naar Eindhoven, met investeringen van circa 20 miljoen euro.

Deze verhuizingen waren echter veel kleiner in schaal dan wat de KNVB zou hebben moeten doen. De KNVB-campus is veel groter en complexer, met meerdere voetbalvelden, trainingsaccommodaties, kantoren en logistieke faciliteiten. Een verhuizing zou daarom veel kostbaarder zijn geweest.

Andere grote sportbonden, zoals de Koninklijke Nederlandse Roeibond (KNRB) en de Koninklijke Nederlandse Schaatsbond (KNSB), hebben ervoor gekozen om op hun huidige locaties te blijven en te investeren in modernisering. Dit blijkt een trend te zijn onder grote sportorganisaties: in plaats van verhuizen, kiezen zij voor renovatie en verdichting van bestaande terreinen.

Gevolgen voor jeugdopleiding en vrouwenvoetbal

De beslissing om in Zeist te blijven heeft ook gevolgen voor de ambities van de KNVB op het gebied van jeugdopleiding en vrouwenvoetbal. De bond wil deze sectoren verder professionaliseren en uitbreiden. Met de modernisering van de campus kan dit alsnog worden gerealiseerd, zij het in een meer compacte vorm dan oorspronkelijk was gepland.

De KNVB zal moeten kiezen welke faciliteiten prioriteit krijgen. Waarschijnlijk zullen trainingsaccommodaties voor jeugd en vrouwen voorrang krijgen, terwijl minder essentiële faciliteiten kunnen worden afgestoten. Dit kan betekenen dat bepaalde trainingsgroepen of activiteiten naar andere locaties in Nederland zullen worden verplaatst.

De bond werkt al samen met lokale voetbalclubs in de regio Utrecht. Deze samenwerking kan worden versterkt door de KNVB-campus als centraal trainings- en opleidingscentrum in te richten. Lokale clubs kunnen gebruik maken van de faciliteiten, wat de voetbalkwaliteit in de regio kan verbeteren.

Vooruitzicht en vervolgstappen

De KNVB zal in de komende maanden een gedetailleerd plan uitwerken voor de modernisering van de campus. Dit plan zal worden besproken met de gemeente Zeist, de provincie Utrecht en belanghebbenden in de regio. Naar verwachting zal het bestemmingsplan in 2026 worden herzien, waarna de bouw kan beginnen.

De eerste fase van de renovatie zal waarschijnlijk in 2027 van start gaan en zal enkele jaren duren. Gedurende deze periode zal de KNVB moeten werken met beperkingen, omdat delen van de campus buiten gebruik zullen zijn. Dit kan gevolgen hebben voor trainingsactiviteiten en evenementen.

De totale investering zal naar schatting 60 tot 80 miljoen euro bedragen. De KNVB zal deze investering moeten financieren uit reserves, leningen en mogelijk sponsoring. Dit zal de financiële positie van de bond onder druk zetten, maar is waarschijnlijk nog steeds beter dan een volledige verhuizing.

De beslissing van de KNVB om in Zeist te blijven is een teken dat grote organisaties steeds vaker kiezen voor continuïteit en modernisering in plaats van radicale veranderingen. Dit biedt stabiliteit voor werknemers, partners en de lokale gemeenschap, maar vereist ook aanzienlijke investeringen en aanpassingen.