Defensie worstelt met personeelstekort: honderd vacatures bij Kamp Holterhoek

Kamp Holterhoek in Eibergen staat voor een personeelsprobleem dat veel groter is dan alleen deze militaire basis. Op het kampement staan nog ongeveer honderd Nederlandse functies open, terwijl vrijwel alle Duitse functies inmiddels zijn ingevuld. Dit contrast toont aan dat Nederlandse werkgevers, ook Defensie, moeite hebben om voldoende gekwalificeerd personeel aan te trekken en vast te houden.

Kamp Holterhoek is een gezamenlijke Nederlands-Duitse militaire basis in Eibergen, een gemeente in Oost-Gelderland met ongeveer 18.000 inwoners. Het kamp herbergt ongeveer 2.500 militairen en civiele medewerkers, waarvan het merendeel Nederlands. Het is een van de grootste werkgevers in de regio. De basis speelt een strategische rol in de samenwerking tussen Nederland en Duitsland binnen de NAVO, met name op het gebied van logistiek, training en commandovoering.

Dat Duitse functies wel kunnen worden ingevuld, terwijl Nederlandse vacatures openblijven, wijst op een fundamenteel verschil in arbeidsmarktcondities. Duitse militairen en civiele medewerkers verdienen gemiddeld hoger dan hun Nederlandse collega's. Een Duitse soldaat verdient ongeveer 2.200 tot 2.800 euro bruto per maand, afhankelijk van rang en ervaring. Een Nederlandse soldaat verdient ongeveer 1.800 tot 2.400 euro. Dit verschil is aanzienlijk en maakt het voor Nederlandse werkzoekenden minder aantrekkelijk om naar Eibergen te verhuizen of daar te werken.

Bovendien heeft Duitsland sinds 2022 fors geïnvesteerd in defensie en militaire salarissen verhoogd. Dit is een gevolg van de oorlog in Oekraïne en de heroriëntatie van Europese veiligheidspolitiek. Duitsland heeft zijn defensiebudget verhoogd van ongeveer 50 miljard euro in 2021 naar meer dan 80 miljard euro in 2025. Dit heeft geleid tot hogere salarissen en betere arbeidsvoorwaarden voor Duitse militairen en civiele medewerkers. Nederland heeft zijn defensiebudget ook verhoogd, van ongeveer 13 miljard euro in 2021 naar ongeveer 18 miljard euro in 2025, maar dit is niet evenredig met de salarisverhoging in Duitsland.

De honderd openstaande functies bij Kamp Holterhoek betreffen onder meer logistieke medewerkers, IT-specialisten, voertuigmonteurs, koks, schoonmakers, administratief personeel en onderhoudstechnici. Dit zijn functies die ook in de civiele arbeidsmarkt veel vraag hebben. Een IT-specialist kan bij een bedrijf in Amsterdam of Utrecht gemakkelijk 3.000 tot 4.500 euro per maand verdienen, terwijl Defensie voor dezelfde functie 2.500 tot 3.200 euro biedt. Dit maakt het moeilijk voor Defensie om concurrerend te zijn op de arbeidsmarkt.

Bredere context: Defensie in personeelscrisis

Het personeelstekort bij Kamp Holterhoek is onderdeel van een bredere crisis bij Defensie. Het ministerie van Defensie kampt landelijk met ongeveer 3.500 openstaande functies, waarvan ongeveer 1.500 militaire functies en 2.000 civiele functies. Dit is ongeveer 5 procent van het totale personeelsbestand van ongeveer 70.000 mensen. De vacaturequote is hoger dan in veel civiele sectoren, waar de gemiddelde vacaturequote ongeveer 2 tot 3 procent bedraagt.

De oorzaken van het personeelstekort zijn veelvoudig. Ten eerste zijn de salarissen bij Defensie niet concurrerend met de civiele arbeidsmarkt. Een militair ingenieur verdient bij Defensie ongeveer 2.800 tot 3.500 euro per maand, terwijl dezelfde functie in de civiele sector 3.500 tot 5.000 euro oplevert. Dit verschil is groot genoeg om veel potentiële werknemers af te schrikken.

Ten tweede zijn de arbeidsvoorwaarden bij Defensie minder aantrekkelijk dan in veel civiele bedrijven. Militairen werken onder andere regelingen dan civiele werknemers. Zij hebben minder flexibiliteit in werktijden, kunnen niet zomaar van baan wisselen en hebben beperkte mogelijkheden voor thuiswerk. Dit maakt Defensie minder aantrekkelijk voor jongere werknemers, die meer waarde hechten aan flexibiliteit en work-life balance.

Ten derde is er een algemeen tekort aan geschikt personeel op de arbeidsmarkt. Nederland kampt met een structureel tekort aan geschoolde arbeidskrachten in sectoren als IT, techniek, bouw en logistiek. Dit tekort wordt verergerd door vergrijzing, emigratie van jongeren naar het buitenland en een afnemende arbeidsparticipatie van vrouwen en ouderen. Dit maakt het voor alle werkgevers, inclusief Defensie, moeilijker om personeel te vinden.

Ten vierde is er toenemende concurrentie van andere overheidsorganisaties. Politie, brandweer, gemeenten en provincies kampen ook met personeelstekorten en bieden soms betere arbeidsvoorwaarden dan Defensie. Dit maakt het moeilijk voor Defensie om personeel aan te trekken.

Gevolgen voor Defensie en de samenwerking met Duitsland

Het personeelstekort bij Kamp Holterhoek heeft ernstige gevolgen voor de operationele capaciteit van Defensie. Met honderd openstaande functies kunnen bepaalde taken niet optimaal worden uitgevoerd. Dit kan leiden tot overbelasting van bestaand personeel, hogere ziekteverzuim, lagere moraal en uiteindelijk vertrek van ervaren medewerkers.

De samenwerking met Duitsland kan ook onder druk komen te staan. Duitsland investeert fors in de militaire samenwerking met Nederland en verwacht dat Nederland hetzelfde doet. Als Nederland niet genoeg personeel kan inzetten, kan dit leiden tot frustratie bij Duitse partners en tot vertraging van gezamenlijke projecten. Dit kan de NAVO-samenwerking in Europa schaden.

Bovendien kan het personeelstekort leiden tot hogere kosten. Als Defensie niet genoeg personeel kan vinden, kan het gedwongen zijn om duurder uit te geven aan inhuur van extern personeel, overwerk of bonussen. Dit kan het defensiebudget onder druk zetten.

Voor de regio Eibergen heeft het personeelstekort ook gevolgen. Kamp Holterhoek is een belangrijke werkgever in de regio. Als het kamp niet genoeg personeel kan vinden, kan dit leiden tot minder werkgelegenheid en economische groei in de regio. Omgekeerd kan het tekort ook leiden tot hogere lonen in de regio, omdat Defensie gedwongen kan zijn meer te betalen om personeel aan te trekken.

Maatregelen van Defensie

Defensie heeft verschillende maatregelen genomen om het personeelstekort aan te pakken. Ten eerste heeft het ministerie salarissen verhoogd. In 2024 en 2025 zijn salarissen voor militairen en civiele medewerkers verhoogd met ongeveer 5 tot 8 procent. Dit is echter nog steeds lager dan de salarisverhoging in Duitsland.

Ten tweede heeft Defensie de arbeidsvoorwaarden verbeterd. Dit omvat onder meer meer flexibiliteit in werktijden, betere mogelijkheden voor thuiswerk, beter ouderschapsverlof en betere pensioenregelingen. Dit moet Defensie aantrekkelijker maken voor jongere werknemers.

Ten derde heeft Defensie meer geïnvesteerd in werving en selectie. Het ministerie werkt samen met universiteiten, hogescholen en beroepsorganisaties om meer potentiële werknemers te bereiken. Ook is er meer aandacht voor diversiteit en inclusie, om meer vrouwen en mensen met een migratieachtergrond aan te trekken.

Ten vierde heeft Defensie meer geïnvesteerd in training en ontwikkeling. Dit moet ervoor zorgen dat bestaand personeel beter wordt opgeleid en meer mogelijkheden krijgt voor carrièregroei. Dit kan helpen om personeelsverlies te verminderen.

Het personeelstekort bij Kamp Holterhoek zal waarschijnlijk niet snel verdwijnen. Zolang de salarissen en arbeidsvoorwaarden bij Defensie minder aantrekkelijk zijn dan in de civiele sector, zal het moeilijk blijven om voldoende personeel aan te trekken. Defensie zal waarschijnlijk verder moeten investeren in salarissen en arbeidsvoorwaarden om concurrerend te blijven.

Bovendien zal Defensie waarschijnlijk meer moeten investeren in automatisering en digitalisering om minder personeel nodig te hebben. Dit kan helpen om het personeelstekort op te vangen, maar vereist ook investeringen in technologie en training.

Tenslotte zal Defensie waarschijnlijk meer moeten samenwerken met andere werkgevers en overheidsorganisaties om personeel te delen en uit te wisselen. Dit kan helpen om het personeelstekort op te vangen en de arbeidsmarkt efficiënter in te zetten.

De samenwerking met Duitsland zal waarschijnlijk ook intensiever worden. Duitsland kan helpen om Nederlandse militairen en civiele medewerkers op te leiden en te trainen, wat kan helpen om het personeelstekort aan te pakken. Omgekeerd kan Nederland Duitsland helpen met bepaalde specialismen waar Nederland sterker is.