FNV voert actie bij Riedel in Ede om cao-onderhandelingen zuivelindustrie

Leden van vakbond FNV hebben maandagmiddag actiegevoerd bij zuivelbedrijf Riedel in Ede. De actie is onderdeel van een bredere campagne van de FNV om druk uit te oefenen op werkgevers in de zuivelindustrie tijdens cao-onderhandelingen. Riedel, een van de grotere zuivelbedrijven in Nederland met vestigingen in Ede en elders, is een van de bedrijven waar de FNV actie voert om aandacht te vragen voor de eisen van werknemers.

De FNV eist voor werknemers in de zuivelindustrie onder meer hogere lonen, betere arbeidsvoorwaarden, meer zekerheid voor vaste contracten en aandacht voor werkdruk en gezondheid. De vakbond voert al maanden onderhandelingen met werkgeversorganisaties in de sector, maar volgens de FNV maken deze onderhandelingen onvoldoende voortgang. De actie bij Riedel is bedoeld om werkgevers onder druk te zetten en de urgentie van de eisen duidelijk te maken.

Riedel is een Nederlands zuivelbedrijf met een lange geschiedenis. Het bedrijf produceert onder meer kaas, boter en andere zuivelproducten en levert aan supermarkten, horeca en foodservicebedrijven in Nederland en daarbuiten. Het bedrijf heeft vestigingen in Ede (Gelderland) en elders in Nederland. Riedel beschäftigt enkele honderden werknemers en is een belangrijke werkgever in de regio Ede.

De zuivelindustrie in Nederland staat onder druk. Melkprijzen fluctueren sterk door wereldmarktprijzen, voerkosten stijgen, en milieuregels worden steeds strenger. Tegelijkertijd kampen zuivelbedrijven met personeelstekorten, omdat werk in de zuivelindustrie fysiek zwaar is en de lonen relatief laag zijn vergeleken met andere industrieën. Dit leidt tot hoge verlooppercentages en moeilijkheden bij het aantrekken van nieuw personeel.

De cao-onderhandelingen in de zuivelindustrie vinden plaats in een context van aanhoudende inflatie en stijgende kosten van levensonderhoud. Werknemers zien hun koopkracht afnemen en eisen loonsverhoging om gelijke tred te houden met de prijsstijgingen. De FNV stelt dat werknemers in de zuivelindustrie ondermaats betaald worden en dat hun lonen niet in verhouding staan tot de fysieke belasting van het werk.

Achtergrond cao-onderhandelingen

Cao-onderhandelingen in de zuivelindustrie vinden plaats tussen vakbonden (FNV, CNV en ABVAKABO FNV) en werkgeversorganisaties (onder meer LTO Nederland en brancheorganisaties). De huidige cao is in 2023 afgesloten en loopt tot medio 2026. De onderhandelingen voor een nieuwe cao zijn in het voorjaar van 2026 gestart.

De FNV eist voor de nieuwe cao onder meer een loonsverhoging van minimaal 6 procent, betere arbeidsvoorwaarden, meer vaste contracten in plaats van flexibele contracten, en aandacht voor werkdruk en gezondheid. De werkgevers bieden volgens de FNV onvoldoende, omdat zij wijzen op de economische druk in de sector en de volatiliteit van melkprijzen.

De zuivelindustrie is een belangrijk onderdeel van de Nederlandse voedselindustrie. Nederland is wereldwijd een van de grootste producenten en exporteurs van zuivelproducten. De sector beschäftigt ongeveer 20.000 werknemers direct en veel meer indirect via logistiek, verpakking en distributie. De sector draagt jaarlijks miljarden euro's bij aan de Nederlandse economie.

De afgelopen jaren hebben zuivelbedrijven te maken gehad met toenemende kosten. Voerkosten voor melkkoeien zijn gestegen door wereldmarktprijzen voor graan en soja. Energiekosten zijn sterk gestegen door de energiecrisis. Milieuregels worden steeds strenger, wat investeringen vereist in bijvoorbeeld ammoniakemissie-reductie en waterbeheer. Tegelijkertijd zijn melkprijzen volatiel en niet altijd stijgende.

Werknemers in de zuivelindustrie verdienen gemiddeld tussen de 2.200 en 2.800 euro bruto per maand, afhankelijk van functie en ervaring. Dit is lager dan het gemiddelde in andere industrieën. Het werk is fysiek zwaar: lange werkdagen, nachtdiensten, repetitieve bewegingen en blootstelling aan kou. Dit leidt tot hoge ziekteverzuimpercentages en vervroegde uittreding uit het arbeidsproces.

Gevolgen voor bedrijven en werknemers

De actie van de FNV bij Riedel is een signaal dat werknemers in de zuivelindustrie ontevreden zijn en bereid zijn actie te voeren. Dit kan gevolgen hebben voor zuivelbedrijven in meerdere opzichten.

Ten eerste kan verdere actie leiden tot verstoringen van de productie. Als werknemers staken of werkzaamheden vertragen, kan dit leiden tot productieverlies en vertraging in leveringen aan klanten. Voor zuivelbedrijven, die werken met beperkte opslagcapaciteit en snelle verderving van producten, kan dit ernstige gevolgen hebben. Een staking van enkele dagen kan leiden tot verlies van miljoenen euro's aan omzet.

Ten tweede kan actie leiden tot reputatieschade. Zuivelbedrijven die bekend worden om slechte arbeidsvoorwaarden of conflicten met werknemers, kunnen reputatieschade oplopen bij consumenten, retailers en investeerders. Dit is vooral relevant omdat consumenten steeds meer letten op duurzaamheid en ethische productie. Retailers kunnen druk uitoefenen op zuivelbedrijven om arbeidsomstandigheden te verbeteren.

Ten derde kan actie leiden tot versnelde cao-onderhandelingen. Werkgevers willen meestal vermijden dat acties escaleren tot stakingen, omdat dit kostbaar is. Daarom kunnen werkgevers geneigd zijn eerder concessies te doen als duidelijk wordt dat werknemers bereid zijn actie te voeren.

Voor werknemers in de zuivelindustrie is de actie een manier om druk uit te oefenen op werkgevers en hun eisen kracht bij te zetten. De FNV stelt dat werknemers recht hebben op betere lonen en arbeidsvoorwaarden, gegeven de fysieke belasting van het werk en de stijgende kosten van levensonderhoud.

De actie bij Riedel kan ook gevolgen hebben voor andere zuivelbedrijven. Als Riedel concessies doet aan de FNV, kunnen andere bedrijven onder druk komen te staan om vergelijkbare concessies te doen. Dit kan leiden tot een domino-effect waarbij cao-onderhandelingen in de hele sector onder druk komen.

Bredere context arbeidsmarkt

De actie van de FNV past in een bredere trend van toenemende arbeidsonrust in Nederland. Na jaren van relatieve rust op de arbeidsmarkt, zien vakbonden sinds 2022 een toename van acties en stakingen. Dit is vooral het geval in sectoren waar werknemers laag betaald worden en fysiek zwaar werk verrichten, zoals zorg, onderwijs, logistiek en voeding.

De oorzaken zijn duidelijk: inflatie, stijgende kosten van levensonderhoud, personeelstekorten die werknemers meer onderhandelingskracht geven, en groeiend besef onder werknemers dat hun lonen niet in verhouding staan tot hun inspanning. Vakbonden gebruiken dit momentum om agressiever onderhandelingen te voeren en acties in te zetten.

Voor werkgevers in sectoren met personeelstekorten is dit een lastige situatie. Enerzijds willen zij kosten beperken en winstmarges beschermen. Anderzijds kunnen zij zich geen personeelsverlies veroorloven, omdat dit productie en service in gevaar brengt. Dit geeft werknemers en vakbonden meer onderhandelingskracht dan in voorgaande jaren.

De zuivelindustrie is een goed voorbeeld van deze dynamiek. Het werk is fysiek zwaar, de lonen zijn relatief laag, en er is een personeelstekort. Dit geeft werknemers en de FNV meer onderhandelingskracht dan in voorgaande jaren. Tegelijkertijd kampen zuivelbedrijven met economische druk door stijgende kosten en volatiele melkprijzen.

De actie bij Riedel is waarschijnlijk het begin van een intensievere campagne van de FNV in de zuivelindustrie. De vakbond zal waarschijnlijk meer acties voeren bij andere zuivelbedrijven om druk uit te oefenen op werkgevers. Dit kan escaleren tot stakingen als werkgevers niet bereid zijn concessies te doen.

De cao-onderhandelingen zullen waarschijnlijk nog enkele maanden duren. De FNV zal proberen haar eisen door te drukken, terwijl werkgevers zullen proberen de kosten beperkt te houden. Het uiteindelijke resultaat zal waarschijnlijk een compromis zijn, waarbij werknemers een loonsverhoging krijgen die lager is dan de FNV eist, maar hoger dan werkgevers aanvankelijk aanbieden.

Voor zuivelbedrijven is het belangrijk om serieus in te gaan op de eisen van werknemers. Personeelstekorten en hoge verlooppercentages zijn kostbaar en schadelijk voor de bedrijfsvoering. Betere lonen en arbeidsvoorwaarden kunnen helpen om personeel vast te houden en nieuw personeel aan te trekken. Dit kan op lange termijn rendabel zijn, ondanks de hogere loonkosten op korte termijn.

Voor de Nederlandse zuivelindustrie als geheel is het belangrijk dat cao-onderhandelingen tot een resultaat leiden dat werknemers tevreden stelt en werkgevers in staat stelt competitief te blijven. Dit vereist bereidheid van beide zijden om concessies te doen en naar elkaar toe te groeien.